Aegidius van Hoven: De student, stal-knecht. Amsterdam, 1700.
Uitgegeven door drs. G.C. van Uitert.
Red. dr. A.J.E. Harmsen, Universiteit Leiden.
Ceneton040290 — Facsimile bij Ursicula
In deze uitgave zijn evidente zetfouten gecorrigeerd en gemarkeerd met een asterisk.
Continue
[fol. A1r]

De STUDENT,

STAL-KNECHT,

KLUGT-SPEL.

[Vignet: Parnassus: Tandem fit surculus*arbor]

t’AMSTERDAM.

˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜˜
By THOMAS MYLS, Boekverkooper,
inde Kalver-straat, by de Kapell, 1700.


[fol. A1v: blanco]
[fol. A2r]

AAN

DE HEER

CHRISTIAAN PALM.

WORD DIT KLUGTSPEL, GENAAMT DE STUDENT, STALKNECHT, MET SCHUL- [fol. A2v] DIGE EERBIEDIGHEID OPGEOFFERT VAN

Den eersten van
Herfst-maand,
des jaars 1700.		 Zyn Ed. verpligte Dienaar,
onder de spreuk.
        TANDEM FIT SURCULUS ARBOR


[fol. A3r]

VERTOONERS.

FREDRIK; een Student, verliefd op CLEOMENA.
CLEOMENA; Minnares van FREDRIK.
JOHANNA; Moeder van CLEOMENA.
ERNST; Vader van CLEOMENA.
ANTONET; Meid van JOHANNA.
JAN Knegt van ERNST.
EELHART, Neef van FREDRIK.
JAN ZOET; Mr. Kleermaker, Hospes van FREDRIK.
SCHOUT en DIENDERS.

Het Tooneel vertoond een Buurt.

[fol. A3v]: blanco

Continue
[p. 1]

DE STUDENT,

STAL-KNECHT,

KLUGT-SPEL.
______________________

EERSTE TOONEEL.

FREDRIK, JAN ZOET, met een Samaar over den arm.

FREDRIK.
MAar, Meester Jan, mag ik haar wedermin ooit hoopen?
JAN ZOET.
Ja wel; het valt wat hard een blaauwe scheen te loopen;
Myn Heer, het grimmeld van Studenten aan de deur
Den heelen dag; maar Ernst komt altyd zelve veur,
(5) En snauwtze toe, of al dat volk schier honden waaren
Hy noemtze Luyaards en Lichtmissen, die op haaren
En snaaren zetten al hun kostelyke goed:
Hy scherpt zijn Dochter in, dat zy nooit neemen moet
Een gestudeerd Persoon, die achten geene Vrouwen,
(10) (Zeid hy) de Drommel mogt met zulk een volkje trouwen:
[p. 2]
En zulke malle praat slaat hy geduurig uit.
FREDRIK.
Wien zou hy schenken dan zyn Dochter tot een Bruid?
JAN ZOET.
Een Man, die zig verstaat op ryk’lyk geld te winnen;
Een, die Negotie doed, daer heeft hy zijne zinnen
(15) Op laaten vallen. De geleerdheid acht hy niet
Dan wisje wasjes, en een eerlijk Mans verdriet,
Zy kunnen Amo pas van buiten conjungeren,
Of gaan voort trouwen.
FREDRIK.
                                      ’k Zal die zotheid hem verleeren
En elk doen zien, hoe men een Gek bedriegen moet.
(20) De schijn doet dikwils meer, dan zelfs de waarheid doet.
JAN ZOET.
Dat’s wel. Ik ga ’er heen, om dees Samaar te passen
Aan Juffrou Cleoméen.
FREDRIK.
                                    Ach! was ik opgewassen
Voor dat aanbidd’lyk Beeld. Ziet, dat gy deeze Brief
Haar in de handen steekt. Betuig ook aan mijn Lief
(25) Dat mijne ziel verlangd, en dat ik duizend vonden
Bedenk om haar te zien; zeg, dat ik t’alle stonden
Door liefde schier verzeng op ’t noemen van haar naam.
JAN ZOET.
’t Zal niet mankeeren, Heer, indien ik slegts bekwaam
Om u te dienen ben.
FREDRIK.
                                  ’k Zal u ten dank beloonen.
JAN ZOET.
(30) En ik u altoos myn getrouwe dienst betoonen.
Hy schelt aan.


[p. 3]

TWEEDE TOONEEL.

ERNST uit Venster. JAN ZOET.

ERNST.
WIe drommel of dat is? Wat benje voor een Vent?
Benje ook een Advocaat, of benje noch Student,
Zeg, Kaerel?
JAN ZOET.
                      Neen, myn Heer, ik moet uw Dogter spreeken.
ERNST.
Myn Dochter is belet; die Vent is na ik reken,
(35) Een Snyër in de schijn, maar waarlyk een Student.
Ik zeg, myn Dochter is het spreeken niet gewend
Met gestudeerde lui. Mijn Heer die kan vertrekken.
JAN ZOET.
Ik denk niet dat mijn Heer met my beliefd te gekken,
Ik ben Kleermaaker, en hier heb ik een Samaar
(40) Die ik haar passen moet.
ERNST.
                                              Maar, vrind, is dat wel waar?
JAN ZOET.
Ik ben Jan Zoet, mijn Heer, tot uwen dienst geheeten.
ERNST.
Ben jy het, Meester Jan, dat had ik niet geweeten.
Maak open, Antonet, en roep mijn Dogter veur.
Tree binnen, Jan Buur.
JAN ZOET.
                                    ’k Blyf, myn Heer, uw Serviteur.


[p. 4]

DERDE TOONEEL.

JAN een halve roes weg hebbende.

(45) WAt zijn Studenten evenwel niet hupzebollen!
Ik ben zoo garen by die maats: ja, by myn knollen!
’t Is altyd Kermis, schoon de Kraamen niet en staan;
’t Is Koek en Brandewyn. men weet daar van geen gaan
Nog knorren, als ik by myn Baas moet stadig hooren.
(50) Maar, ’ t slimste is, dat ze elkaar de huid somtijds doorbooren;
En, zie, dat haat ick. Maar, is ’t met een baffetoen
Of Muil-peer vyf a zes op ’t allerslimst te doen,
Dat gaat nog heen, daar mag ik my niet eens aan stooren
Ik ben, vol op, onthaald, en dat maar om te hooren
(55) Of Cleomena wel tot trouwen is gezind.
Wat drommel! raakt dat my? Wel, ja zy dog; waar vind
Men Juffers, zeid ik, die van harten niet verlangen
Bemind te zijn; wanneer zy iemand kunnen vangen.
Door haar aantreklykheid! ja zelfs onze Antonet,
(60) Die meend, dat ik op haar myn zinnen heb gezet:
Wel zou ik niet! neen, neen, de Wyn doet vrolijk leeven,
Daar trouwen anders niet, als moey’lykheid kan geeven.
Tosçaantje! jy alleen ligt my maar in de zin,
Weet, dat ik jou alleen, als myn Maitres, bemin.
(65) ’k Denk om geen Vrouwlui. want de vogt kan my vermaaken
Als ik in stilte mag een soppig Peertje kraaken
Ik laatze loopen... Maar wie komt daer ginder aan!
’t Is Fredrik, by myn Jéan, nou blyf ik nog wat staan
Al zou mijn Baas de deur my voor de kop toesmyten.
[p. 5]
(70) Wat grappen maakt hy? ’k moet van lachchen my bedryten,
Ha, ha, ha, ha, ha, ha!


VIERDE TOONEEL.

FREDRIK, JAN.

FREDRIK.
                                      O! smertelijke pyn!
Mag ik geen deelgenoot van uw gezelschap zijn!
Ach! Cleomena, hoe speeld gy my in de zinnen!
JAN.
De Drommel! kan een Man een Juffer, zó beminnen,
(75) En dat in deeze tyd! Dat is wel eer geschied;
Gelijk men in Romans met heele bosjes ziet;
Dog die tyd is nou weg. Maar, neen; ik kan wel merken,
Hoe kragtig dat de liefde in ons gemoed kan werken.
Van liefde brand ik in myn darmen, maag en keel,
(80) Og! daar verzeng ik; help! eer dat ik nog geheel
Tot Snuif-Toebak vergaa.
FREDRIK.
                                        Wat let u dus te raazen?
JAN.
Myn Heer sta van me, eer dat men u mee weg mogt blaazen.
Als Snuif-Toebak.
FREDRIK.
                            Hoe is ’t! spreek op; wat letje Jan?
JAN.
De liefde zit my in ’ gedarmte.
FREDRIK.
                                                  Zwyg daar van,
(85) En ga na Huis, op dat ik mag myn wit bereiken.
JAN.
Maar, als myn Baas my zag, hoe Drommels zou hy kyken.
[p. 6]
FREDRIK.
Jy bend al weer bedaard. Maar, stil; ik zie de deur
Daar openen. Myn Ziel die komt ook zelve veur.
JAN.
Zy laat de snyër uit, mijn Heer, wilt niet bezwyken.


VYFDE TOONEEL.

JAN ZOET, CLEOMENA, FREDRIK, JAN.

JAN ZOET.
(90) HEt is een, Heer die u byzonder zou gelyken:
Hy is van goeden huyze, en heeft veel geld Juffr.
Ik zie geen reden, die uw Huuw’lyk hind’ren zou.
’t Is waar, uw Vader mag Studenten wel niet lyën,
Maar ook zoo weet hy niet, dat Fredrik u wil vryën:
(95) Bezoek eens, of gy niet.....
FREDRIK.
                                              O! Ziels-verrukkend Schoon.
JAN.
Leg haar u dingen eens te vooren, en vertoon
U zelven eens aan haar, myn Heer. Maar ik mag vreezen,
Als ik niet van myn Baas gebastonneerd wil weezen.
Ik sluip maar stil in Huis, dat niemand my verspied.
(100) Adieu, mijn Heer, tot Flus.
CLEOMENA.
                                                    Verzwaar mijn quelling niet,
Ach! lieve Meester Jan, de Strafheid van myn Vader
Is al te groot, maar ’k hoop, dat hy zig des te nader
Tot reden neigen zal, en my een gunstig oor
Dog eens verleenen.
JAN ZOET.
                                ’k ga met uw verlof; zie voor
(105) Uwe oogen hier die geen, wiens ziel gy hebt ontdraagen.
Binnen.


[p. 7]

ZESDE TOONEEL.

FREDRIK CLEOMENA.

FREDRIK.
VErgeef myn stout bestaan; kwam ooit een Minnaar klaagen,
Mejuffer, dat hy was gewond door ’t schitt’rend licht,
Dat, uit uwe oogen brand, in zijnen boezem sticht,
Ik ben het, die mijn smert aan u kom openbaaren
(110) ’k Had voorgenomen, om my lang al te verklaaren,
Maar, mits ik hoorde, dat uw vader geen Student
Wou zien, heb ik my stil een weinig hier omtrent
gehouden, en een Brief door meester Jan gezonden,
Daar ik mijn kamer heb, die zal u klaar verkonden
(115) Wat mijne toeleg is.
CLEOMENA.
                                          Ik heb u Brief gezien
Myn Heer, waar in gy my u hert schijnd aan te biên,
Maar men moet hedendaags de mans niet veel gelooven,
Mits zy slegts tragten om een ’s Juffers eer te rooven.
O! de Kwel-vryers staan by my zeer slegt te Boek.
(120) Heb ik niet laatst gezien, hier even om de hoek,
Dat zeker Minnaar door bevalligheid van woorden,
(Waar door hy, in ’t Salet, elk Juffer schier bekoorde)
By Juffrouw Elsje, kreeg allengs een witte voet?
Zo dat nu yder zeid, dat deeze juffrouw moet,
(125) Na haare Hofstee, om op ’t land zig wat te houwen,
Voor twee drie maanden.
FREDRIK.
                                      Zoud gy dit van my vertrouwen?
O! neen, een kuisse brand bezit myn Eedel hart,
Een brand, die Aetnaas brand te boven gaat, en tart.
Wilt gy ’t genot my van uw wederliefde gunnen,
[p. 8]
(130) Niets, als de dood, zal ons, myn waarde, scheiden kunnen.
CLEOMENA.
Men vangd die zaak niet aan, als met zijn Ouders zin;
’k Zal zien, zo ’t mooglyk is, dat ik hun gunste win.
FREDRIK.
Mag ik my midd’lerwijl....


ZEVENDE TOONEEL.

ERNST JAN naloopende, JAN,
CLEOMENA, FREDRIK.

ERNST.
                                          JOu guit! jou lompen rekel!
JAN.
Och! Baasje lief! de droes laat elk my in de Pekel?
CLEOMENA.
(135) Mijn Heer, verschuil tot flus.
FREDRIK.
                                                        Ik ga met u verlof.
ERNST.
Krijg ik je beet, jou beest, ik rosje lustig of.
JAN.
Mijn Heer, de Ezels kreunen zelden zig aan slaagen.
ERNST.
Ik sal jou Ezelsrug wel paks genoeg doen draagen.
Waar hebje deeze roes gekreegen, zeg, Schavuit.
JAN.
(140) Ik zal ’t je zeggen, noem me dan nog eerst eens Guit.
ERNST.
’k Zal je zo Guiten, dat de ribben zullen kraaken.
JAN.
Die koek zou ruim so goed, als rotting-oly smaaken.
ERNST.
Ik heb jou stoute bek al lang genoeg gehoord
Kom pak je biezen, want je zult zo aanstonds voort.
(145) Ik wil geen dronkaards in mijn huis dog langer dulden.
[p. 9]
JAN.
Ei! Juffrou, help my wat. ’k Ben zeker vol van schulden.
CLEOMENA.
Papa, vergeef het hem noch deeze reis! hy is
Onnozel vol geraakt.
JAN.         (Huilende.)
                                  Ja, dat is wel zó wis!
ERNST.
Neen, neen, gy paaid my niet met dit ontydig smeeken.
JAN.
(150) Laat ik dan simpel maar alleen nog een woord spreeken.
Mijn Heer, zie Jantje dog, die op zyn kniën vald!
Vergeef hem, dat hy soo vuilbekkig met jou kald!
Hy wil soo gaaren nog een jaartje by jou woonen,
Als gy hem deeze maal goedgunstig wilt verschoonen.
ERNST.
(155) Waar hebt gy dan geweest, jou lomp?
JAN.
                                                                      Ik Weet het niet.
’k Loof by een Meulenaar, daar zag ik in ’t verschiet,
Wel vyf, zes zitten, die uyt lange pijpen rookten.
’t Meel zat ’er op de rug. Hoe lydig datze smookten
Kan ik niet zeggen. Zie, daar was geen wind, mijn Heer.
(160) Men kon niet maalen, want de Zeilen hingen neer.
CLEOMENA.
Nogtans so merk ik, dat zijn Molen wel wil draajen,
Schoon dat hy doen ter tyd de wind niet voelde waajen.
JAN.
De Meulenaars, mijn Heer, die hadden pruiken op,
Sy dronken lustig Wyn, en leeken op en top,
(165) Wel halve Heertjes, de een die brogt het aan den ander
Op ’t lest so gold het my, die als een Alixander,
Elk glaasje brak den hals. Het liep soo soetjes in,
En ’t was Tosçaanje, die ik, als myn Jan, bemin.
En zo onnozel kreeg ik daar het hooy al binnen.
[p. 10]
ERNST.
(170) Om u onnozelheid zult gy mijn gunst wêer winnen.
’k Merk waarlyk dat hy by Studenten is geweest,
En siet, daar is geen volk, dat slimmer speeld den beest,
Als die Luiwammesen. Hun kunst bestaat in pronken;
Een degentje op het gat, en ’s avonds veeltijds dronken
(175) Dat is hun studie. ’t is geen wonder, dat hy zeid,
Dat hy van Meulenaars so schendig is verleid,
Mits zy hun rok zo wel, als hunne pruik bestryken
Met poejer, zo dat elk by na moet voor hen wijken,
Die zeedig gaat gekleed, als ik, op de oude Wet.
(180) Maar, Dogter, wat is dit, dat gy u selven zet
In zoo veel bogten? gy doet anders niet als nygen.
CLEOMENA.
Zoo kan ik spreeken, schoon Papa my stil doet swijgen,
Binnen.
ERNST.
Jou spytig dier? ’k sal jou strak spreken, kom ik t’huis.


ACHTSTE TOONEEL.

ERNST, JAN, ANTONET.

JAN.
MYn Heer, zagje dat niet? ’t was hier niet als te pluis.
ERNST.
(185) Wat was ’ er dan te doen?
JAN.
                                                  Dat zal zig zelf ontdekken.
’k Geloof het spook was; ik zal hier van daan vertrekken.
ERNST.
Mijn Mantel, Antonet; ’k ga na de Drukker toe,
En lees eens de Courant, ’k ben hier het staan al moe.
[p. 11]
ANTONET. van Binnen.
Ik kom, mijn Heer.
ERNST.
                            Voor al draag zorg voor Cleomene,
(190) En zeg my, of hier ook Studenten zijn verschenen,
Ik kom strak wêer.
JAN.
                            O! mijn, ik waak zoo trouw, als Schut.
ANTONET. uit.
Daar is u mantel, Heer.
JAN.
                                      My is het waaken nut.
Ik zal met Antonet jou huis zo wel bewaaren
Dat jy zelf zeggen zult, dat wy het kunstig klaaren.
ERNST. Binnen.


NEGENDE TOONEEL.

JAN, ANTONET.

JAN.
(195) ’tIS open hof: en ’t hek is hier nou van de dam:
Ik wou wel, dat mijn Heer nou eens tot onzent kwam,*
Wat zou hy zoenen! zeldrement! dat kunje denken;
En wat vereering zou hy dan aan ons ook schenken!
Op ’t minst een Pistole of twee.
ANTONET.
                                                  En onze Baas,
(200) Als hy ’er agter kwam, wat maakte die geraas!
Wat een vereering van Muil-peeren zou je krygen
En voeten in je gat!
JAN.
                                Geen nood; kan jy maar zwijgen.
Dog ’t meeste Vrouw-volk is zo digt als een Betiel
[p. 12]
Van alle kanten lek, dat zweer ik, by mijn ziel!
ANTONET.
(205) Weg, Jongen, swijg, en denk van wie je zyt gekomen.
JAN.
Wel, Vrouw-mens, van mijn Vâar,
ANTONET.
                                                Wie drommel zou dat droomen!
Jy van je Vâar? Heb jy jou Vâar wel eens gekend?
Van Moffen, loof ik, uit het land van Twent, of Drent
JAN.
Myn Vader was, zo waar! Gras-burger, en zijn wapen
(210) Was, op een geele grond, wel zes vergulde Aapen.
ANTONET.
Dan stond jy boven aan.
JAN.
                                      Nou zwyg maar, Antonet;
’k Wil ’t gaarne geeven, die zig tegen ’t Vrouw-volk zet,
Verliezd het eeuwig; want zy zijn gewoon te snappen.
Maar, daar komt Fredrik, ga jy maar na huis toe stappen.
ANTONET.
(215) Maar, samen datje krygt.
JAN.
                                                Voorzéker.


TIENDE TOONEEL.

FREDRIK, JAN.

FREDRIK.
                                                                Zeg eens Jan,
Is ’ er nu kans, dat ik uw Juffrouw spreeken kan?
JAN.
De Baas is uit, mijn Heer; maar hy heeft scherp verbooden
Dat men hier iemand in zou laaten. O! die snooden
En schalke Vos weet al de kneepjes vande jeugd,
(220) Want hy heeft in zijn tyd mee al niet veel gedeugd.
[p. 13]
FREDRIK.
Ik heb een list bedagt, die als my wel wil lukken,
My regte vruchten van myn arbeid zal doen plukken:
Maar gy moet my hier in, voor al, behulpzaam zyn,
Of anders ligt het werk in duigen, ’k Zal ’t zo fijn
(225) Beleggen, dat die Gek het nimmer zou vermoeden.
Maar wilt u midd’ler wyl eens ras na huis toe spoeden;
En vraag, of de oude Vrouw my eens te woord wil staan,
Die veel te reed’lyk is, om my dit af te slaan.
’t Is noodig, dat ik haar eerst kennis geef van zaaken,
(230) Die haare Dogter, haar en my, bezonder raaken.
JAN.
Maar, meenje, Heer, dat jy myn Bol zo soppen zult.
Ja; Oelen.
FREDRIK.
                Hoor eens toe, en oeffen u geduld
Een weinig. Zeg jy, dat u Moeder is gesturven,
Te Zwol; houd u bedroefd, en dat gy niet zoud durven,
(235) Hier langer blyven, mits uw Broêrs en Susters al
Het erf-goed beuren: en als hy u gaan laat, zal
Ik hem, als onbekend, mijn dienst tot knecht aanbieden;
’k Zal my verkleeden; maar hy moest my niet verspieden,
Als ik hier met zijn Vrouw en Dogter was in praat,
(240) Het is niet veilig, Jan, hier midden op de straat.
JAN.
Ja, dat is wel, myn Heer, maar moet ik dan verlaaten
Zo buiten ’s tijds mijn huur?
FREDRIK.
                                            Ik schenk u tien Ducaaten
Voor de verzuimde tyd, ik zal, zodra ik kan,
Wel maaken, dat ik word myn Cleomena’s Man.
JAN.
(245) Wel nou dat lykt ’er na, fiat, het is geklonken,
Dan ben ik alle daag, wis van Tosçaantje dronken.
FREDRIK.
Ga, bied mijn dienst haar aan, of zy my spreeken wil
[p. 14]
Maar, hou voor al, het geen ik u gezegt hebt, stil.
Hy zal zijn Dogter my wel, VI COACTUS, schenken
(250) Dat hy nog naderhand zal op Studenten denken,
’t Is euvel, dat wy zo gehaat zijn by elk een!
JAN.
Kom; op een drafje, zie, dat gaat ’er zo aanstonds heen.
FREDRIK.
Ik wagt u daadlyk wêer.


ELFDE TOONEEL.

FREDRIK alleen.

                                        Hoe of dit af zal loopen!
’k Dagt, dat men Menssen-vlees nu beter koop kon koopen.
(255) Maar ’t ergste is, dat deVâar zig hier zo tegen kant,
Daar hy my niet eens kend. Dog ’k mag ’t zijn klein verstand
Toeschrijven; want die maakt van Snyërs Advocaaten,
Wat zal hy al voor volk niet by zijn Dogter laaten!
Studenten! ô! die zijn niet waardig, dat men noemd,
(260) Die worden om hun naam, en anders niet, gedoemd.
Dog kan ik, als Student, de Knevel niet behaagen,
Zal ik, in schijn van Knegt, hem, als de drommel, plaagen.
Maar, daar komt Jan wêerom.


TWAALFDE TOONEEL.

JAN, FREDRIK.

JAN.
                                              Mijn Heer, mijn Juffrouw zal
Zoo aanstonds by u zijn; want, schoon dat zy u al
(265) Liet binnen komen, en de Baas kwam zulks te merken,
[p. 15]
O! seldrement! wat zou die Knor haan my de vlerken
Doen korten? en zijn Wyf kreeg wis een Baffetoen,
En zijne Dogter een getrouwe Paarde-zoen.
FREDRIK.
Ik zal haar alles naakt en klaar te vooren leggen.
JAN.
(270) Maar, si’l vous plaist, jy moest van onze list niet zeggen.
FREDRIK.
Wel wyzer. Laat my maar in stilte slegts begaan.
JAN.
Mijn Heer, daar komt zy al met haare Dogter aan.


DERTIENDE TOONEEL.

FREDRIK, JOHANNA, CLEOMENA, JAN.

FREDRIK.
ZAl mijn verzoek, juffrou, dan iets op u vermoogen,
Die diep getroffen ben, door twee bekoor’lyke oogen
(275) Van eene Schoonheid, die een key ontvonken zou?
U zal bekend zijn, dat ik gaarne my in trou
Verbinde wilde, met u dogter, welkers zinnen
Ik tragt, door haare gunst, en uwe hulp te winnen.
Maar wijl men in de min veel tegenstribb’ling vind,
(280) Zo zie uw dienaar, die zig zelven onderwind
U, van gevoelen niet ontaard, om hulp te zmeeken.
’k Heb al gedreigd, mijn Heer, uw Man, eens aan te spreeken
Maar een Student is in zijn oogen zeer veragt.
Verschoon my, dat ik u opoff’re mijne klagt!
JOHANNA.
(285) Mijn Heer is dan Student?
[p. 16]
FREDRIK.
                                                    En denk haast aan te neemen
De naam van Advocaat.
JOHANNA.
                                    Myn man ligt stâag te teemen,
Dat de Studenten zijn te lui, en wil ook niet
Toelaaten, dat ’er een Student zijn Dogter ziet.
Maar zou mijn Kind zig al tot u genegen toonen?
(290) Wat zegt gy, Cleomeen?
CLEOMENA.
                                                Mama, wil my verschoonen.
Uw wil is my een wet. Die Heer staat my wel aan.
JAN.
Ja! ja! Knik-kneelishuis! Hy is een goeje Haan.
JOHANNA.
Maar een jong Advocaat heeft niet te practizeeren.
CLEOMENA.
Dan zal hy, des te meer, my met zijn byzijn eeren.
JOHANNA.
(295) Ja, door dat byzijn rookt de keuken niet, mijn Kind.
CLEOMENA.
Wat swaarigheid, als hy’t daar na weer dubbeld wind?
’t Is waar, Mama, daar zijn wel bosjes Advocaaten,
Maar ieder hangd de tong niet, als mijn Heer, tot praaten.
Daar moeten Stommen zijn, als men wil vullen ’t spel.
(300) Ik ken ’er in de Buurt hier een, die zal zig wel
Van ’t pleiten houden, wil hy geen proces verliezen.
Dog best is, ’t dat men hem hier toe niet uit komt kiezen,
Hy zal zijn herssens niet verslyten in de kunst.
JOHANNA.
Wat zal ik zeggen? ’t schynd gy hebt elkanders gunst.
FREDRIK.
(305) Mejuffer, ’k hoop, gy zult my ook niet tegenstreeven.
JOHANNA.
Mijn Heer, als u het woord word van mijn man gegeeven.
[p. 17]
Sta ik het lichtlijk toe. Hy is eens uitgegaan
Misschien hier digte by.
JAN.
                                      Ja, blijf je lui hier staan,
Ik weet je vangst.
JOHANNA.
                            Wilt gy, mijn Heer, een weinig toeven;
(310) Hy zal wel haast hier zijn.
Binnen.


VEERTIENDE TOONEEL.

FREDRIK, CLEOMENA, JAN.

FREDRIK.
                                                  Is ’t niet om te bedroeven,
Dat altyd dit of dat zig opdoed in die staat,
Daar in ik my bevind! dan rokkend iemand kwaad
In onze Vrijerij; dan komt ’er een ter ooren
Dat men een Lichtmis is, en alles heeft verlooren
(315) Met speelen, zuipen, of ook by een mooije Trijn:
Daar dikwils een, die ’t zeid, is ’t aldervuilste zwijn,
Dat de aarde draagd, en in geen feilen is onschuldig;
Maar ik, mijn Waarde, ben daar in niet onverduldig;
Ik wagt het alles van u goedheid en de tijd.
CLEOMENA.
(320) Die, zijt men, dat ook zelfs de Diamanten slijt
Ik kreun my weinig aan het praaten van de menssen.
FREDRIK.
Gy zijt zoo waar volmaakt: wie sou ooit schooner Wenssen!
’k Verlang met hart en ziel na onze Bruilofs-dag.
JAN.
Ja, zei de blinde, dat ons Jantje dat eens zag,
(325) Hy wierd so groen, als Gras, en zou zijn Antonetje
[p. 18]
Zo lekker, als hy mogt... verstaeje ’t? Op het bedje...
Ie weet wel....
CLEOMENA.
                      Maar mijn Heer, zult gy myn Vader dan
Aanspreeken als hy komt?
JAN.
                                          Heb jy den brui daar van.
Hy zou jou havenen, en ik scheet in de Vinken.
(330) Ga aanstonds liever heen, of ’t zou hier Drommels stinken.
FREDRIK.
Mejuffer, laat op my de zaak maar staan; ’t is al
Gerokkend, zo als ik het Gaaren spinnen zal.
CLEOMENA.
’k Laat aan uw heusheid en de tijd die zaak bevoolen.
JAN.
De droes! ik zie de Baas. Waar nou je best verschoolen!
FREDRIK.
(335) ’k Sla deeze steeg maar in. Vaar wel, mijn tweede ziel.
CLEOMENA.
Ik blyf uw Dienaares.
JAN.
                                  Dat is een stok in ’t Wiel,
Kom gaan wy ook maar deur, daar mogt stof regen kómen
CLEOMENA.
Dat dunkt my ook het best.


VYFTIENDE TOONEEL.


ERNST alleen.

                                            Nou zie ik, dat myn droomen
De waarheid is. Al wêer een Scheepje voor het Land
(340) Gebleeven, dat ik had verwagt uit de Levant.
[p. 19]
De schade, die ik leide, is niet om uit te spreeken
Wat helpt het, of men al gestâag het hoofd wil breeken
Met geld te winnen, als het een zoo tegen loopt!
Nu zie ik, hoe het kan mislukken, schoon men hoopt.
(345) Wat raad? het leid ’er nou al toe. ontydig klaagen
Kan gants niet baaten tegen die bedroefde plaagen.
Laat ik my slegts na huis begeeven, eer men my
Bespotten mogt op straat, om dat ik schade lei.


ZESTIENDE TOONEEL.

ERNST, aanschellende, JAN.

JAN.
WIe scheld daar.
ERNST.
                                Doe maar op.
JAN.
                                                    Gy zult niet binnen komen
(350) Jou lichtmis daar je bend.
ERNST.
                                                Wie, drommel! zou dat droomen?
Ik zeg, maak open, of ik loop de Deur ter nêer.
IAN.
’k Laat geen Studenten in, uit ordre van myn Heer,
ERNST.
’k Ben geen Student
IAN.
                                  En nog veel minder Advocaaten.
Die schoften wil ik om de dood niet binnen laaten
(355) ’k Wil zulke Schachchers by mijn Iuffrou dog niet zien.
Ten waar my ieder gaf een Schelling agt of tien.
ERNST, veinzende.
Nou maak maar oopen, ’k zal jou rijkelijk beloonen
[p. 20]
IAN.
En kom ik voor den dag, ik zal je deerlijk kroonen.
ERNST.
Nou, jongman, laat maar in.
JAN.
                                            Ik komje daadlyk by.
ERNST.
(360) Ei! heb dog deernis met de rampen, die ik ly.
JAN, uit Venster met een spat en Pot-aard.
Leg aan; geef vuur. Dats raak, ’t is al niet misgeschooten
Was jy een End, Sinjeur, jy had het in je pooten....
De Drommel! ’t is de Baas. Nou weet ik gants geen raad
ERNST.
Hoe lang zal ik, zeg, lomp, hier schildren op de straat?
JAN.
(365) Tot ikje binnen laat. ’k zal voort beneden komen.
ERNST.
Nou repje; of je zult nog van de drommel droomen.
JAN, opendoende.
Wel, pas ik nou niet op? en is ’t geweer niet goed?
Zeg, of mijn Snaphaan niet al groote wond’ren doed.
Had jemand maar getracht, jou Dogter aan te spreeken,
(370) Ik zou hem koeg’len, dat hy had geen mens geleeken,
Niet uit een Water, nog een Wind-roer, datje ’t vat,
Maar als je zien kund, uit een welgemaakte spat.
ERNST.
O! Jan je bend een snaak.
JAN.
                                        Maar wat voor ongelukken
Kund gy niet raaden, dat mijn droevig harte drukken.
(375) Ei! hoor, mijn Heer; die brief kwam heden my ter hand,
Waar in mijn Moeder schrijft, dat zy van daag in ’t zand
Geleid is, en uit deeze Waereld is gevlooden
Dies ik van stonden aan van haar word’t huis ontbooden,
Om erf te beuren met mijn Zusters en mijn Brôers.
[p. 21]
(380) Maar, hoe steek ik me in’ t zwart? je hebt nogwel wat Floers
Van Kapers, omvoor my een rouw-band van te maaken?
Daar leez de Brief eens.
ERNST leezende.
    Waarde Zoon, Jan Kous.
IK ben, nu drie dagen geleden, gesturven, en van daag begraaven; alsje mée een veeg van Mortjes Erf-goed hebben wilt, zo kom over, dan zal men monsteren en geld geeven; anders wagtje voor schaade. Fur civilis, geschreeven den zesde van Aprilis.
Lys Kous.

                                    Jan, wel dit zijn vreemde zaaken
Hoe! is je Moeder dood, en schrijft ze zelfs de brief?
JAN.
Dat komt, mijn Heer, om datze Jantje had zoo lief;
(385) Ze kan me, zeker! schoon ze dood is niet vergeeten
’k Wed ze nog om me denkt. Mijn Heer, dit moetje weeten,
Dat al de lui dat doen, daar ik van daan ben, want
Men schrijft altijd een brief, zo dra men ligt in ’t zand.
ERNST.
Lands wijs, Lands eer. Maar hoe zal ik een Knegt wêer krijgen,
(390) Als jy van huis bent?
JAN.
                                          Ei, wilt daar maar stil van zwijgen;
[p. 22]
Aan elke vinger een. Ik weet een braaf Koetzier,
Die jou zal dienen, zelfs na de allergrooste zwier.
Hy zal jou dogter ook uitneemende bedienen,
Zoo datje zeggen zult; dit is ’er een uit tienen.
(395) ’k Zal Jan bedanken, dat hy my zo trouw een knegt
Beschikt heeft, daar hy zelfs zo bot was, en zo slegt.
ERNST.
Wel, Jan, ik zal my op u woord dan vrij vertrouwen.
Binnen.
JAN.
En ik beloof jou ook mijn woord te zullen houwen.


ZEVENTIENDE TOONEEL.

ANTONET uit Huis komende, JAN.

ANTONET.
MAar, Jan, zo uit je huur, en zonder Antonet
(400) Eens dag te zeggen! wel wat koekoek of je let?
JAN.
’t is maar uit joks, mijn kind. ’k zal aanstonds weder komen,
Als mijn Heer Fredrik maar het hok heeft ingenomen.
Je krijgt een nieuwe Knegt, veel zwieriger als ik.
My duuktje lacht, en benter wel me in je schik.
(405) Hoe! kunje Jantje zo vergeeten, die zijn zinnen
Alleen gesleepen heeft om Antonet te minnen?
ANTONET.
Weg, weg, je spot.
JAN.
                            ’k Doe niet. Je zult het zelver zien.
Ei! hoor. (maar mondje toe) nu wel in ’t kort misschien
Zal Fredrik, in mijn plaats, hier voor Koetzier, ageeren.
(410) En zo den Olden Griek ’t gezigt met Pek besmeeren
[p. 23]
Dat hy zal zeggen, dat hy deftig word gediend.
Hy heeft my omgekogt, (’k vertrouw ’t u, als een vriend)
Voor tien Ducaaten, mits ik zou mijn huur verlaaten
Een week of vier. Ik liet my voort door hem bepraaten,
(415) En zei aan onze Baas; dat mijne moeder was
Te Zwol gesturven, dat ik zeer noodzaaklyk, ras
Moest overkoomen, om myn deel van ’t erf te beuren.
Ik had een valse Brief, deede anders niet, als treuren,
Zo dat hy meende dat het waarheid was, en liet
(420) My makk’lijk zakken. ’t Is probatum. Is het niet?
ANTONET.
Maar ik zal in die tyd my buiten Scheuts wel houwen.
JAN.
En, als dat Hylik lukt, zal ik met jou dan trouwen?
Zeg, Antonetje? want wy zijn ook half verloofd;
Zie toe, dat jy me dan jou schoonheid niet ontroofd.
ANTONET.
(425) Ja, dan is dan. Eerst zien, hoe dit nog uit zal vallen.
Wat kan een jongman, die ons liefheeft, niet al kallen!
JAN.
Daar komt je nieuwe knegt, is ’t niet een Brakje, Meid?
Veel kittiger, als ik. heb ik het niet gezeid?
Maar, Antonet, jy hebt ’ er niet een brui aan. Zeker!
(430) Jou Juffrouw is Patient, en hy speeld voor Apteker.
Hou jy jou Sjakes.


ACHTIENDE TOONEEL.

FREDRIK, onder de naam van JASJE, ANTONET, JAN.

FREDRIK.
                              Wel wat dunkje van myn pak?
Zeg Jan? kan ik het zo wel bakken?
[p. 24]
JAN.
                                                        Met gemak.
Jy kund zo wel, mijn Heer, voor knegt, als heerschop speelen.
ANTONET.
Myn Heer, ben jy het! wel! wat doende klêeren scheelen.
(435) Ik hadje niet gekend, ten waare ik was bewust
Van ’t Schelmstuk, dat mijn Heer met Jan had toegerust.
FREDRIK.
Hou voor de Baas dit stil, ik zal ’t u wel beloonen.
En pas dog vlytig op van my u dienst te toonen.
Mijn naam zal Jasje zijn; voor al verzin u niet;
(440) Dat is een naam, die men nu steeds veel noemen ziet.
JAN.
Dat is een grootze naam; komt Juffrou dit ter ooren,
’t Is wis, dat Jasje haar, als Fredrik, zal bekooren.
FREDRIK.
Dat is mijn hoop; daar word de zaak om aangewend.
Maar, hoor, Jan, wat ik zeg: hou u dog hier ontrent
(445) Om dat ik, als de zaak my zal na wens gelukken,
U aanstonds vinden mag.
JAN.
                                        Daar zal ’t niet eens aan rukken.
’k Ga by mijn Neef, hier in de Dwars-straat, by de Stal.
FREDRIK.
Nu weet ik waar ik jou dan laaten zoeken zal.
Kom pak je biezen maar; ik zal my gaan besteeden
JAN.
(450) Dag, Antonetje; ’k hou my met jou woord te vreeden


[p. 25]

NEGENTIENDE TOONEEL.

FREDRIK, ANTONET.

FREDRIK.
GA, maar na huis, en zeg, dat ik hier wagt op straat.
ANTONET.
Wel, Jasje, ’k zal het doen; myn beste Kameraat.
FREDRIK.
Niet te gemeenzaam. ’k wil alleen geen Jasje heeten.
ANTONET.
Dat weet ik wel mijn Heer; ’t is, om niet te vergeeten
(455) Die aangenomen naam, die u de liefde geeft
Tot Cleomena, die uw hart gekluisterd heeft.
FREDRIK.
Maar zal ik haar wel in die schyn van Knegt behaagen?
ANTONET.
Voorzeeker, mits het is, om de Oude Zot te plaagen
Die Dogters, die men zo afzonderd, willen wel
(460) Eens hebben, dat men overtrekke een Vosse-vel.
Om de Oude Kluizenaars somwijl in slaap te wiegen.
FREDRIK.
Het is myn oogmerk niet de Juffer te bedriegen,
Neen; maar die Nurk, die zulk een haat heeft opgevat
Tegen Studenten, en hun aller eer beklad,
(465) Is waardig, dat men hem met vingers na gaat wyzen.
’k bemin zijn Dogter, en geen mens zal my misprijzen,
Wijl ’k haar in stilte niet mag hebben tot mijn Vrou,
Dat ik my voor het laast op deeze list betrou.
’k Verwagt van avond hier mijn Neef die hem kan zeggen
(470) Van wat geslagt ik ben, en hoe mijn zaaken leggen.
Kom, ga maar, heen, en zeg, dat hier de Knegt hem wagt
[p. 26]
Daar Jan van had gezeid; maar neem mijn naam in agt.
ANTONET.
Ik ga voort heen.


TWINTIGSTE TOONEEL.

FREDRIK alleen.

                            Eilaas! wat moet een Minnaar waagen
Als hy bezitten wil zijn Ziel, zijn welbehaagen!
(475) En toond een Juffer zig aan ons dan al gezind,
Zo komt een Vader, of een Moeder, Voogd of Vrind
En smijt het alles weer in duigen. Wat al laagen
Wend ik niet aan, in dit bekoorlijk Wild te jaagen!
Kan ik haar, als Student, niet winnen, ’k zal, als knegt
(480) Aan elk doen zien hoe men een Knorhaan onderregt.
Daar komt hy aan.


EEN-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

ERNST. FREDRIK. JOHANNA en CLEOMENA uit Venster. ANTONET.

ERNST.
                                Wel jongman, spreek wats u begeeren?
FREDRIK.
Ik wilde dat myn Heer my wou de gunst vereeren
Van my te neemen tot Koetzier.
ERNST.
                                                Maar, ryd gy al
Gelijk ’t behoord?
FREDRIK.
                            ’k Geloof, dat ik ’t wel bakken zal.
[p. 27]
ANTONET.
(485) En ik wel voor ons tween. Hy is een slimme drommel.
Zo vangd men Haazen, maar ’t gaat met een stille trommel.
ERNST.
Maar, wat zyt gy gewoon te winnen?
FREDRIK.
                                                        Hoe veel gaf
Myn Heer aan Jan? ik verg u ook niet meerder af.
ERNST.
Wel nu ’t is wel; ik zal u ook zo veel dan geeven.
CLEOMENA.
(490) Beleefder Stal-knegt zag ik nimmer van myn leeven.
JOHANNA.
Zyn eed’le moed blinkt zelfs ter slegte kleed’ren uit
ERNST.
En uwe naam?
FREDRIK.
                        Myn Heer, is Jasje.
ANTONET.
                                                      Wel verbruid!
Hy houd zijn Bakhuis nog al stadig, hoe kan ’t weezen.
JOHANNA.
Men kan de zedigheid, als uit zyne oogen, leezen.
(495) Geen heuscher Jongeling ik van mijn leeven zag.
ERNST.
Wel nu; ik neem u aan, en wel van deeze dag.
Tree aanstonds in u huur, draag zorge voor mijn Paarden:
Daar is een stuk of twee, die yselijk verhaarden
Sint weinig daagen, ros die dog te deegen: hoor.
FREDRIK.
(500) Ik zal ’t je klaaren, eer een dood Paard likt zijn oor.
ANTONET.
Zyt welkom in je huur! hoor, Jasje.
FREDRIK.
                                                      Antonetje,
[p. 28]
’k Ben dankbaar, kind
ANTONET.
                                    Maar, zeg, mijn Heer, ei! zeg eens; letje
Wel op dat Venezoen in ’t Venster? ’k loof van neen.
FREDRIK.
’k Hoop nu een eind te zien van al mijn tegenhêen.
(505) Mejuffer, ’k ben bewust, dat ik u in deez’ kleeren,
Niet na behoorlykheid en na waardy kan eeren.
JOHANNA uit Venster.
Uw heusheid is zeer groot, myn Heer, maar ’t schynd, men moet
Al eens bedriegen ook, als men ’t om bestwil doed.
Ei! tree maar binnen.
FREDRIK.
                                  ’k Zal my zelven zulks verstouten.
ANTONET.
(510) De Drommel! ik zou dit Trojaanze Paard niet smouten,
Als ik een Dogter had, die fray was, en galand,
Want Vuur by Stroo geleid, maakt ligt een groote brand.
’k Weet by mijn zelfs hoe ’t is, als Meisjes gaande raaken.
Nou dat ’s tot daar en toe.... ’k mag ook maar voortgang maaken.


TWEE-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

EELHART met een Kruijer, dragende een Mantel met een Hoede-Kas. JAN ZOET.

EELHART.
(515) DAar, vrind, daar is uw geld. Hier woond de Snyër nou
Daar Neef een Kamer heeft. Ik klop eens, en vertrou
[p. 29]
Hem ’t huis te vinden, want hy doed niet, als Studeeren.
JAN ZOET.
Mijn Heer, uw dienaar. Wat is dog myn Heers begeeren?
EELHART.
Is mijn Heer Fredrik, de Student in huis?
JAN ZOET.
                                                                  Hy is
(520) Eens uitgegaan, myn Heer; hier over zo ik gis.
Is ’t niet myn Heer zijn Neef?
EELHART.
                                              Ja, Vriend.
JAN ZOET.
                                                                Ik kan wel raaden
De reden van uw komst. Maar hoe zo zwaar belaaden,
Met Mantel en met hoed? geef my, als ’t u beliefd.
Ja, ’t schijnd, myn Heer, uw Neef is deerelijk doorgriefd
(525) Door eene schoonheid, die hem schijnt het hart te raaken;
De Vader wil ’t niet zien; dies hy een snaak der snaaken
De Juffer evenwel wil hebben tot zyn Bruid.
En ’t is een eenig kind, Sy heeft een schreef voor uit.
Hy zoekt den ouden Bol door list in slaap te wiegen
(530) En, in de schyn van Knegt, de Knevel te bedriegen.
Maar hou u stil, tot dat het werk gebakken is,
Hy is ’er al in** ’t huis, en rost, na dat ik gis,
Wat meer, als Paarden. Tree, als ’t u beliefd, wat binnen,
’k Zal ’t voort verhaalen, ’k kan ’t zo niet gelyk verzinnen.


[p. 30]

DRIE-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

CLEOMENA, FREDRIK, ANTONET.

CLEOMENA.
(535) HOe steekt gy u, mijn Lief, om my in zulk gevaar?
FREDRIK haar omhelzende.
Ach! mogt ik eeuwig dog maar by u zyn. Ei! spaar
Die woorden; want geen jaar, geen eeuw zou my verdrieten,
Mogt ik uw schoonheid steeds, myn tweede ziel, genieten.
Ja, dat de Hemel ons nu zaamen voegen wou,
(540) Ik zal, gelyk ik zweer, voor eeuwig zijn getrou

ERNST uit Venster.

Zo, dat gaat wel.
FREDRIK.
                          Maar hoe stel ik het met uw Vader?
Vergeef my, dat ik hem mislei. Ik hoop te nader
Tot reeden hem hier door te brengen, als hy ziet
Dat ik uw wedermin, na volle wens, geniet.
ERNST.
(545) Jou Hoer! leenje aan de Knegt het oor?
FREDRIK.
                                                              Wy zyn verraaden.
Ontstel u niet mijn lief.
ERNST.
                                      Jou Beest! het zal je schaaden.
Kom binnen, Antonet, en hoor.
ANTONET.
                                                  Och! ’t is verbruid.
Die Drommel van een Vent!


[p. 31]

VIER-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

CLEOMENA, FREDRIK.

CLEOMENA.
                                              Ei! my! wat voer ik uit!
Hoe zal ik my dog best in deeze zaak gedraagen?
FREDRIK.
(550) Laat dat op my maar staan. Als ’t u maar kan behaagen;
’k Verlaat u nimmer, als gy my maar niet verlaat.


VYF-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

FREDRIK, CLEOMENA, ANTONET.

FREDRIK.
Waar heen, zeg, Antonet?
ANTONET.
                                        Hier over in de Straat
Na de Offiçier: hy wil u daadelijk doen vangen.
FREDRIK.
Tut, tut, is ’ t anders niet. Ik heb geen vrees voor hangen.
(555) Ik zal hem met geduld te woord staan. Maar, laat Jan
Zo dra, als ’t moog’lyk is, hier koomen als hy kan.
Neen; laat hem liever, als het zijn kan, nog wat wagten.


[p. 32]

ZES-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

FREDRIK, CLEOMENA; EELHART
met JAN ZOET ter zyden.

FREDRIK.
DAar is geen swaarigheid; nu dat ik mijn gedagten
By een heb; laat hy maar uit voeren, wat hy mag.
JAN ZOET.
(560) Daar is u Neef, mijn Heer.
EELHART.
                                                  Nooit schooner Engel zag
Ik van mijn Leeven. ’t Is niet kwaalyk uitgekeeken.
Maar, laat ik by hem gaan, om hem eens aan te spreeken,
Miits hy my hier verwacht. Me Juffer, zeid gegroet.
En gy, mijn Heer en Neef,
FREDRIK.
                                          Nu is het alles goed.
(565) Uw Dienaar Neef, ik wens u welkom hier ter Stede.
CLEOMENA.
En ik u ook, myn Heer.
FREDRIK.
                                    Is Vader wel te vreeden
In ’t Huw’lijk, dat ik met Mejuffer aan zal gaan?
EELHART.
Hy was van eersten af daar wonder in voldaan.
En, mits hy zwak is, heeft hy my de last gegeeven
(570) U aan te spreeken. In dit Briefje staat geschreeven
Zyn meening. Lees het eens.
[p. 33]
FREDRIK leezende.

        Zeer lieve Zoon.
SChoon in een Huuwlyk veel zwaarigheid steekt, en den Echten staat veel is vereissende, nogtans durve u dit niet afraaden, nademaal het een Geslagt is, daar gy u aan wild verbinden, van oude deugd en trou, en dat ik lange jaaren gekend hebbe. Ik hadde wel gedagte, dat gy eerst uwe Studiën zoud volvoerd hebben, maar door aanraading van Vrienden kan ik dit niet tegenhouden. Zoude zelfs wel overkoomen, maar myn Podagratieusheid laat het niet toe. UE. Neef zal de zaaken voor my wel waarneemen. De Groetenis aan de Vriende. Blyve
UE. Toegenegene Vader N.N.
Amsterdam &c.

                                                Ik ben uw wel verplicht
Mijn waarde Neef, dat gy de zaak zo hebt verricht.
Nu zal mijn Lukzon eerst ten top-punt zyn gereezen,
Als ik kom in ’t bezit van u, mijn uitgeleezen.
(575) Maar stil daar komt de Schout. Sta my maar trouw’lyk by.


[p. 34]

ZEVEN EN TWINTIGSTE TOONEEL.

FREDRIK, CLEOMENA, EELHART
SCHOUT en DIENDERS. JAN ZOET. ANTONET.

FREDRIK.
HEer Offiçier, als ’t u beliefd, kom eens by my.
Gy zijt van Ernst, om my te vatten, hier ontbooden.
Maar, na my dunkt, zo is die moeijte niet van nooden,
Vermits hy niet en weet dat ik van groote Stam
(580) Ben voortgekomen uit het magtig Amsterdam.
Gy kend my mooglyk wel; bezie my eens te deegen.
SCHOUT.
Heer Fredrik, hoe! zyt gy ’t? wat’s dit? hoe is ’t gelegen?
Wat hebt gy dan gedaan?
FREDRIK.
                                        Ik zal ’t u zeggen, Heer
Mejuffer is aan my verloofd, en ik heb wêer
(585) Haar trouw gezwooren, maar heer Ernst wou geenzins lyën,
Dat immer een Student zijn Dogter zoude vryen.
Dog liefde, weet gy, die moet onbedwongen zyn.
’k Heb door Mejuffers gunst, my zelven dan in schijn
Van Knegt by hem verhuurd, en zo door vaster banden,
(590) Ons aan Elkâar verknogt.
SCHOUT.
                                                Is ’ t anders niet? o! schanden!
Waarom heeft my die Nar dan met mijn Volk ontboon?
ANTONET.
Om hem te foppen, als Heer Fredrik doed! Uw loon,
Zal zyn een groote NIET. dat meugd gy vry gelooven.
Maar laat ik evenwel aanschellen... kom van boven
(595) Myn Heer; hier is de Schout.


[p. 35]

AGT EN TWINTIGSTE TOONEEL.

ERNST. FREDRIK, SCHOUT en DIENDERS. CLEOMENA. EELHART. ANTONET.
JAN ZOET.

ERNST.
                                                            Uw Dienaar, Officier.
Kom, vat die reekel by de Kop. ’t Is mijn Koetzier:
Hy heeft mijn Dogters eer gestoolen. Laat hem vangen.
SCHOUT.
’t Is goed mijn Heer; ik zal hem rabraaken en hangen,
En kerven als een Vis, en laat hem dan wêer gaan.
(600) Daar na zal ik hem eens vierkant de kop af slaan,
En aan de Vogel-wyk hem laaten koekeloeren.
En daar na vraagen, in het Spin-huis by de Hoeren
Of niemand Jasje kend, tot zwaar’nis zyner straf,
En, zo hem iemand kend, stroop ik hem ’t vel wel af,
(605) Uw Dogter zal dat zelfs nog aanzien met haare oogen.
CLEOMENA.
Papa, gy zyt, zo waar, van uw Koetzier bedroogen,
Hy is niet, die hy schijnd. Gy vald myn hard; Eilaas!


NEGEN EN TWINTIGSTE TOONEEL.

JOHANNA,   CLEOMENA,   ERNST,
FREDRIK, EELHART, JAN ZOET,
ANTONET, SCHOUT en
DIENDERS.

JOHANNA.
HOe wat is hier te doen? waar toe al dit geraas
Hier voor de deur? Zult gy dan Man uw rust nooit houwen?
[p. 36]
(610) Heeft hy u Kind onteerd, hy zalze weder trouwen
ERNST.
Die Schobbert!
EELHART.
                        Schobber niet, myn Heer, hy is van stam.
Zo groot, als gy. Hy is Student. En ’t Amsterdam
Daar woond zijn Vader, die mijn Oom is. Dies wilt zwijgen
Te schelden, of men zal u voort uw loon doen krijgen.
ERNST.
(615) Student! wat’s dit? ik heb hem voor Koetzier gehuurd
In plaats van Jan.
FREDRIK.
                            Die is daar over in de Buurt
Daar in die Dwars-straat.
ERNST.
                                        Hoe zijn Moeder is gesturven.
Hy is na Zwol.
JAN ZOET.
                        O! Neen Hy heeft strak nog gezwurven
Langs straat. Heb ik niet mis, zoo komt hy ginder aan
(620) In ’t zwart.
SCHOUT.
                            Laat ons uit hem de waarheid nu verstaan.
ERNST.
Jou Schurk! jou Vagebond!
JAN aardig in de Rouw gekleed.   Uit
SCHOUT.
                                          Mijn Heer laat af van schelden.
Hebt gy gelijk, men zal, hem loon na werk vergelden.
Wel, Jongman, welk een stuk hebt gy besteeken hier?
JAN wyzende zyn Rouw band.
Het is een Lamfer, Heer, na de allernieuwste zwier.
(625) Mijn Doode Moeder heeft my nog een zoen gegeeven
Zo dra ik afvoer.
[p. 37]
CLEOMENA.
                            Wel nog heb ik van myn leeven
Geen grooter snaak gezien. Jan, biegd maar zuiver uit.
JAN.
Wel, na ik zien kan, is Mejuffrou dan de Bruid
Met haar Koetzier. Wel nou, men ziet dat meer gebeuren.
(630) Hoor toe, mijn Heer; maar ziet, je moestme niet verscheuren,
Dan zal ik zeggen hoe het werk is toegegaan.
Hoe kykt hy, als Piet snot. Doe ik hier ging van daan
Zo was ik omgekogt omtrent voor tien Ducaaten
Van zeeker Heer, dat ik hem in mijn plaats zou laaten
(635) Hier by jou dienen, met bewill’ging van jou Vrou,
Om datje niet wout zien jou Dogter in de trou
Met een Student. Hy stak zig vaardig in de kleêren,
Om met myn Heer en Jan zo wat de Gek te scheeren
Als ’t blykt, niet waar? dies ik my veinzende*na Zwol
(640) Te vaaren, (zie, my dunkt ’t is al een mooije grol)
Heb hem mijn plaats geruimd, om jou een zwierig knegje
Te geeven, en een braaf Koetzier, voor zulk een slegje
Als ik ben.
ERNST.
                Wel, ik zie, hoe ik bedroogen ben.
CLEOMENA.
Papa, vergeef my dog myn misslag, ik beken
(645) Dat ik u heb misdaan, maar zal mij steeds gedraagen
Als een gehoorzaam kind.
EELHART.
                                          Myn Heer heeft niet te klaagen,
Het is de zoon van Heer Hoog-Adel, wel bekend
Door ’t heele Land, en van mijn Heer ook apparent.
ERNST.
Hoe! is mijn Heer zijn Zoon? wat ongehoorde zaaken!
(650) Ik wil uw daadelyk dan tot myn Schoon Zoon maaken,
[p. 38]
Mits ik hem heb gekend, nu jaaren driemaal tien.
FREDRIK.
Mijn Heer kan zelfs zijn hand en onderteek’ning zien,
In deeze Brief.
ERNST.
                          O! ja. ’t was van myn beste Vrienden,
Mits wy op een Komptoir by eene Koopman dienden,
(655) Ik schenk aan u, mijn Heer, myn Dogter tot een Bruid
Teegen JAN.
Maar, voor die loogen zal ik jou betaalen Guit.
JOHANNA.
Gewenster Schoonzoon zou ik nimmermeer begeeren.
FREDRIK.
Ik zal u, na myn pligt, gelyk een Schoonzoon eeren.
’k Omhelze u als myn Bruid, myn lieve Cleomeen.
CLEOMENA.
(660) Ik u, als Bruidegom, myn ziel en tweede Een.
EELHART.
Ik wens u beide al het geen gy wenst te erlangen.
JAN ZOET.
De Heemel wil u steeds met zegening omhangen.
FREDRIK.
’k Bedank u Meester Jan, en schenk u dit uit gunst.
JAN.
Zo mannen, zo, dat is gebakken na de kunst.
CLEOMENA.
(665) ’k Verzoek, nu dat de vreugde ons huis heeft ingenomen.
Papa, dat Jan ook mag u straf te boven komen.
SCHOUT.
Wel kom ik hier, om dat je my wat scheeren zult.
JAN.
Heer Schout, het strekt tot oeffening van u geduld,
Hier vald nou nikx te doen, de dieven loopen kooten.
SCHOUT gram weg gaande.
(670) Was ik geen Schout, ik zou dien oude Gek doorstooten.
Kom, volk.
[p. 39]
ERNST.
                ’k Vergeef u faut, hoor Jan, om dat myn kind
Zig, tot mijn groote vreugd, nu in den Egt verbind.
JAN.
Vot Servitori. Maar zal ik nou ook eens trouwen,
Zeg, Antonetje? ’k hoop je zult je woord nog houwen.
ANTONET.
(675) Wel hou de rouw eerst uit.
JAN.
                                            Die legge ik aanstonds af,
Nu ik ontslaagen ben van myn verdiende straf.
JAN ZOET.
Houje zo vies niet Antonet. Jy weet wel beter
Heb jy een Nestel- gat, Jan heeft ’er toe een Véter.
Klou toe maar, want ik wou wel eens ter Bruiloft gaan.
ANTONET.
(680) Wel, zou ik? ja ik moet. Kom Jan, het is gedaan.
JAN.
Een zoentjen op de koop. Brui toe. Her is geklonken,
Nou eens op ’ t goed Sucçes van ’t Huuwelyk gedronken.

EINDE.

[p. 40: blanco]
Continue

Tekstkritiek:

p. 1 vignet: surculus er staat: sirculus
vs. 91 Juffrouw. er staat: Juffr.
vs. 196 kwam er staat: wam
vs. 532 al in er staat: al
vs. 639 veinzende er staat: ve nzende