Continue

Pieter van Schelle (Rotterdam 1749 - Duinkerken 1792): Heldinnenbrieven. Verzameld en uitgegeven door W. Bilderdijk. Dordrecht, J. De Vos & Comp., 1825.

GBR 1379 H 13



MICHAL AAN DAVID.

Nog hebt gy geenen brief van Uwe Gade ontfangen,
    En mooglyk denkt gy wel, dat Michal U vergeet.
By al myn ongeluk zou dit my ’t sterkste prangen,
    Dat zulk een valsch vermoên Uw min verkoelen deedt.
(5) Neen, David, neen; hoezeer myn Vader U moog haten,
    Hoe ’t alles samenspann’ tot uwen wissen val,
Al zie ik me, om die trouw, van hem van elk verlaten,
    Weet, dat Uw Michal nooit haar’ Man vergeeten zaL
Myn Broeder Jonathan blyft U standvastig minnen,
    (10) Zyn vriendschap kreunt zich niet aan ’t vaderlyk gezag:
En zou de vriendschap ’t hier van huwlyksliefde winnen;
    Ik anders zyn voor U, dan ik te voren plag?
’t Is waar, (en ’k vrees, dat U die tyding kwam ter ooren,
    ’k Vrees, dat men dit by U ten mynen nadeel duidt)
(15) Myn Vader wil, dat ik naar andre min zal hooren,
    En brekende onzen echt, een ander huwlyk sluit.
Dit ’s langer geen geheim voor ’s Vorsten hovelingen,
    Men durft in ’t openbaar naar myne liefde staan:
’k Zie daaglyks door een stoet van minnaars my omringen;
    (20) De naam van Konings zoon lagt ieders eerzucht aan.
Denk egter niet, myn lief, schoon ik hun aanzoek dulde,
    (En ach! dit moest ik doen op Vaders strengen last)
Dat ooit de minste gunst hun hart met hoop vervulde,
    Ik ooit op hun gevlei of zuchten heb gepast.
(25) Verdenk my niet... maar neen, gy zult my niet verdenken;
    Gy kent te wel het hart van uwe teed’re Gaê.
Of acht gy my bekwaam myn trouwe en pligt te krenken,
    Ga dan myn’ levensloop, dien onzer liefde, eens na.
Herrinner U den tyd, den schoonsten van myn leven,
    (30) Wanneer die min begon, die nog myn boezem blaakt.
Duld, dat ik U een schets van deze min mag geven.
    O! ’k spreek zoo graag van U en ’t geen myn liefde raakt.
Geen listig zelfbelang was de oorzaak van die liefde;
    Geen koele staatslist was ’t, die my aan U verbondt:
(35) Neen ’t was een zuivre zugt, die beider hart doorgriefde,
    Op onderlingen trek van zinn’lykheên gegrond.
Gy hoedde (ik zeg dit niet om op uw’ stam te smalen,
    Uw gadelooze deugd veradelde uwen stam)
Uws Vaders schapen nog in Juda’s vruchtbre dalen,
    (40) Toen reeds die zoete drift by my haar’ oorsprong nam.
De trotsche Philistyn was door uw hand verslagen,
    Zyn honende overmoed, voor ’t oog van ’t heir, gestraft:
Men hoorde ’t gansche land, door U verlost, gewagen:
    Een herder hadt aan God en Isrel wraak verschaft.
(45) Verwonderd door die daad, haakte elk om U te aanschouwen:
    En ik, ik wenschte meê dien wond’ren man te zien.
Men zegt, nieuwsgierigheid is eigen aan de vrouwen.
    Gy keerde, en alles mogt naar mynen wensch geschiên.
Ik zag U, daar ge, omstuwd van Juda’s braafste Helden,
    (50) Voor ’s Konings zegekoets ter Hofstad binnen tradt:
Ik hoorde uw naam alom door duizend tongen melden,
    Daar elk op U alleen ’t gezigt gevestigd hadt.
Met regt was elks gezigt op U alleen geslagen;
    Myne oogen waren ook naar U alleen gericht.
(55) Onzeker, wat van beî my ’t meeste moest behagen,
    Uw edle heldenzwier, of overschoon gezigt.
Onmooglyk kan ik hier naar waarde Uw beeldnis malen,
    En egter staat die nog in myne ziel geprent.
Geen schoonheid, hoe geroemd, kon by Uw schoonheid halen:
    (60) Dit heeft uit eenen mond, elk, man en vrouw, bekend.
’k Weet thans, welke onrust ik op uw gezigt gevoelde;
    Waarom myn bevend hart met zulk een rasheid sloeg;
En welk een vreemde drift door al myn’ ad’ren woelde,
    Die ’t bloed, met zoo veel kragt, naar myne kaken joeg.
(65) Toen egter, wist ik ’t niet; ’k was jong en onervaren;
    ’k Had nooit die drift gevoeld, die zoo de zinnen roert.
’t Vervolg kon my welhaast dat groot geheim verklaren:
    ’k Vond door uw aanzyn my myn vreugde en rust ontvoerd.
Met weêrzin zag ik U van ’t hof en my gescheiden,
    (70) Wen U de huiszorg riep naar ’t nedrig Ephrata,
Waar ge, als in vroeger tyd uw wollig vee gingt weiden;
    Myn diep getroffen hart ontvloodt me, en volgde U na.
’k Werd treurig; myn gelaat verbleekte; ik sloeg aan ’t kwynen
    ’k Zat vaak in diep gepeins als aan my zelve ontrukt;
(75) Myn slaaplooze onrust deed de nagten jaren schynen;
    Ik zugtte keer op keer, schoon door geen leed gedrukt.
’t Was vrugt’loos in myn ziel die zugt voor U te smoren,
    Die, wat ik deed, of niet, steeds dieper wortels schoot.
Uw minnlyk wezen kwam gedurig my te voren,
    (80) Dan zelfs, wanneer de slaap myn kwynende oogen sloot.
O! toen, (gy waart nog ver van, aan myn min te denken,
    Al had myn Vader U zyn Dogter toegezeid)
Toen wenschte ik reeds, myn hart en hand aan U te schenken,
    ’t Beloofde loon te zyn voor uwe dapperheid.
(85) Met blydschap zag ik U op nieuw ten hove keeren.
    Myn Vader, lang ten prooie aan’ knagend zielsgekwel,
Daar hy zyn wreede kwaal zag dag aan dag vermeêren,
    Zogt, afgefolterd, heul by lugtig snarenspel.
Tot zulk een’ nutten dienst waart gy hem aangeprezen,
    (90) Om deze Uw kunst niet min, dan om uw’ moed vermaard.
Mijn David, plagt gy my tot hier toe waard te wezen,
    De hulp, hem toegebragt, maakte U my meerder waard.
Sints volgde gy den Vorst in all’ zyne orelogen;
    Gy streedt, en waart alom des vyands geesselroê:
(95) Dus groeide dagelyks Uw aanzien en vermogen;
    Myn hoop op Uwe hand nam met Uw aanzien toe.
Ik kon myn hartsgeheim nu langer niet ontveinzen;
    Tweemalen bleek het klaar voor ’t oog van ’t hofgezin:
Het zien van Uw gevaar verraadde myn gepeinzen;
    (100) En door myn minnenyd ontdekte een elk myn min.
De vrees van U te zien door ’s Konings hand doorschoten,
    Ontroerde my te veel dan dat ik veinzen kon.
Myn Zusters trouw met U, reeds door den Vorst besloten,
    Verwekte in my een’ spyt, die all’ myn schroom verwon,
(105) ’k Weet niet, door wat geval die trouw in ’t eind bleef steken,
    ’k Heb ’t nimmer my bekreund, noch de oorzaak nagespeurd.
Genoeg; ik zag den Vorst ’t gegeven woord verbreken.
    Mijn Zuster Merab viel aan Hadriël te beurt.
Gelukkig mogt myn min den Koning niet mishagen:
    (110) (’t Nooit zwygend hofgerucht hadt hem die min gemeld)
’k Zag tot myn blydschap my een’ Bruigom opgedragen,
    Op wien ik reeds zoo lang myn zinnen had gesteld.
Thans kon ik onbeschroomd myn liefde aan U belyden:
    ’k Had, hopende op Uw hart, geen mededingster meer;
(115) ’k Had met geen bange vrees voor ’s Vaders keus te stryden:
    ’t Nam alles thans voor my een’ blyden ommekeer.
Gy zelf, gy meldde my, dat de eigen vlam U blaakte,
    Dat ge op uw beurt, aan my uw hart en weêrmin boodt.
O! ’k denk nog vaak hoe zeer uw lieve taal my raakte:
    (120) ’t Was alles drift en vuur dat van uw lippen vloot.
Ik werd bemind, o vreugd! kon ik ’t in twyffel stellen?
    Gy hebt het dubbel van myn’ bruidschat zelfs betaald;
Een’ wreeden bruidschat (ach! de haat zogt U te vellen)
    Door U met lyfsgevaar op ’s vyands grond gehaald.
(125) ’k Zag eind’lyk dus met U my, naar myn wensch, verbonden.
    Ik smaakte, in rust, al ’t zoet van een volmaakte trouw.
Helaas! vermoedde ik toen, dat op die blyde stonden
    Zoo haast een tyd van druk en rampspoed volgen zou?
Maar hier, hier moet het hart van Uwe Gade U blyken.
    (130) Durft gy de opregtheid van haar min in twyfel slaan.
Zie hier, of ooit uw ramp myn liefde deed bezwyken!
    Zie hier wat voor haar Man Uwe Ega dorst bestaan!
Myn’s vaders bittre wrok dong U reeds lang naar ’t leven:
    Gy weet wat hem tot wrok en gramschap reden gaf.
(135) Uw Michal, zy alleen verhoedde uw deerlyk sneven;
    Zy wendde, (en ’t rouwt haar niet) zyn wreeden aanslag af.
Herdenk dien nagt, (gy waart den dood maar pas ontvloden)
    Toen ’t moordstaal anderwerf was tegen U gewet!
Uw val was vastgesteld, ’k ontving door trouwe boden
    (140) Berigt, hoe ’s Konings wagt hield heel het huis bezet.
Denk eens, hoe zulk een maar myn teeder hart ontstelde!
    Ach! nog gevoelt myn ziel den schrik haar aangejaagd.
’t Besef van uw gevaar verwon myn vrees; ik snelde
    Naar uw vertrek, waar gy, gerust te slapen laagt.
(145) Myn David, riep ik, rys; men komt, om U te moorden,
    Dees nagt, ten zy ge u spoedt, is wis uw laatste nagt.
Ge ontwaakt geheel verbaasd, en schrikte op myne woorden,
    Gy vraagt me; ik meld aan U de maar my aangebragt.
’k Had thans den Vorst, zyn wagt, en ’t nadrend licht te dugten
    (150) En gy, gy stond bedeesd, onzeker van besluit.
De nood eischte egter spoed. Ik spoordde U aan tot vlugten,
    En liet (’k mistrouwde elk mensch) zelve U ten venster uit.
’k Zogt, hoe ik best het oog der moord’ren mogt misleiden;
    Ik plaatste op uwe sponde een beeld, in uwen schyn,
(155) En deed een geitenvel op uwe peuluw spreiden.
    De Koning zondt om U: ik veinsde, U ziek te zyn.
Ik poogde op zulk een wys, den tyd voor U te rekken:
    ’t Is my gelukt. Maar denk, hoe ’t hier geschapen stond,
Toen zig de ontzinde Vorst zag uit zyn dwaling trekken,
    (160) Zyn wraak te leur gesteld, myn zeggen list bevondt.
Wat heeft uw droeve Gade al om uw vlugt geleden!
    Wat leed al uitgestaan, en welken hoon verduurd!
’k Had haast, (ter naauwernood werdt Vader nog verbeden)
    ’k Had haast myn trouw voor U met mynen dood bezuurd.
(165) Men prees gewis myn doen, hadde ik myn’ Man verraden.
    Nu laakt, nu haat men my, om dat ik deugdzaam ben.
Maar ’k ben ’t, om U, getroost. Laat vry die trouw my schaden.
    Genoeg, dat ik my niet aan misdaad schuldig ken.
Laat vry den Vorst me, in plaats van mynen Ega, vellen:
    (170) Hy slagte uw Michal vry, zyn’ dollen wrok ten zoen!
Ach! mogt zy door haar’ dood uw leven veilig stellen,
    Hoe gaarne zou zy hem met al haar bloed voldoen
O neen; zyn haat wil andre en durer offerhanden.
    Myn trouw heeft hem gehoond; myn bloed misdeedt hem niet.
(175) Nu vergt hy ’t schenden van de heiligste aller banden.
    Door deze banden is ’t, dat gy U veilig ziet.
Maar, David, wees gerust: ’k zal nooit een’ ander minnen.
    Vrees niet, dat ik U ooit uit myn gedachten stell’.
Men dwingt het lighaam wel, maar nooit de vrije zinnen,
    (180) ’k Wil altyd de uwe zyn, hoe ’t ook moog’ gaan. Vaarwel.



THAMAR AAN AMNON.

Geschonden Thamar wenscht, hoezeer zy hem moest haten,
    Haar’ stouten schender heil, ’t geen zy door hem ontbeert.
’k Ben dan door U ten prooije aan schande en smart gelaten,
    Na gy, met zoo veel drifts myn liefde hadt begeerd.
(5) Ach, Amnon, volgt de haat zoo schielyk op het minnen!
    Ach, brengt genot van min zoo ras versmading voort!
Maar neen; geen liefde greep ooit plaats in uwe zinnen.
    ’t Was enkel snoode lust, die U heeft aangespoord.
O wat bestaat myn hand, dat zy aan U durft schryven.
    (10) U, na dien wreeden hoon, zoo haatlyk in myn’ zin!
Ik moest uw beeldtnis eer uit myn geheugen dryven.
    Dan zelfs die hoon prent daar uw’ beeldtnis vaster in.
Of hoop ik, dat dit schrift uw’ boezem zal verzagten?
    Die boezem, wreedaart, tart in hardheid staal en steen.
(15) Had ik U niet alreê bewogen door myn klagten,
    Zoo gy te winnen waart door klagten en geween.
’k Voorzie maar al te klaar het lot aan my beschoren.
    Geen smeeken, geen verwyt, boog ooit uw’ stuggen wil.
Maar daar ’k myn rust, myne eer, en kuisheid heb verloren,
    (20) Is ’t slechts een kleen verlies, dat ik wat woorden spil.
Helaas, vergeldt gy dus myn trouwe broederliefde,
    Myn hartlykheid, myn’ dienst, myn’ bystand, U betoond!
Ik zelve streel den slang, die my den boezem griefde;
    ’k Bied hulp, maar, ach! zie die wel averechts beloond.
(25) De alziende Hemel draag’ getuigen van myn tranen,
    Toen Vaders boô de maar van uwe krankheid bragt,
Toen zyne teedre zorg voor U my aan deedt manen,
    Opdat door mynen dienst Uw kwelling werd verzagt.
Myn zucht voor Uw behoud deedt alle twyffling vlieden.
    (30) Men hadt my niet zoo ras des Konings wil ontdekt,
Of ’k vloog naar uw verblyf, om U dien dienst te bieden.
    Ik vond op ’t ledikant U kwynend uitgestrekt.
Wat snood vermomde list! die diepgezonkene oogen;
    Dat aangedaan, verbleekt, en uitgeteerd gelaat;
(35) Die zuchten zelfs, wier bron ik minzaam poog te drogen,
    Dit al bereidde dan uw gruwzame euveldaad!
Gy vergt my, dat myn hand U spyze zal bereiden:
    Wilvaardig maak ik straks ’t begeerde voedsel toe.
Gy eischt het van myn hand; ik breng ’t U zonder beiden,
    (40) Terwyl ik op uw’ wil een elk vertrekken doe.
O spyt! Ik lang zelve U ’t staal tot myn bederf geslepen:
    ’k Yl zelve naar den strik, dien my Uw geilheid spant,
Naauw biedde ik U de spyze, of vind my aangegrepen,
    En aan U zy gesleurd op t dartel ledekant.
(45) Wat kon ik, zwakke maagd in zulken toestand hopen?
    Op bystand? zelve deedt ik ieder van my gaan.
Ontvluchten? ach, geen weg stond my tot vluchten open,
    Weêrstreven? kan een Vrouw ’t geweld eens mans weêrstaan?
’k Zocht door myn schreijen nog uw snoode vlam te smoren:
    (50) ’k Deed U van ’t vuil bejag de schande en dwaasheid zien;
Myn mond stelde U, dat ik uw Zuster was, te voren:
    Haare oneer, uw gevaar, onmogelyk te ontvlien.
’k Vleidde U, dat Vader die U mint, U niet zou weigren
    Waar anders zulks uw wensch, dat ge U aan my verbondt,
(55) Al wat ik zeide, en deed, deedt slechts uw’ moedwil steigren:
    Geen rede geldt, waar drift verstand en rede schondt.
Gy voegde, als wilde uw min door dwang geen rust genieten
    ’t Liefkozen by den dwang, het vleijen by geweld.
Gy badt, gy smeekte, my, ik zag, uw tranen vlieten.
    (60) Wordt dan door tranen ook bedrog in ’t werk gesteld?
Gy zwoert my eed op eed, by uw behoud, myn leven,
    Waarin (zoo spraakt ge) alleen ’t behoud u van ’t uw’ bestondt,
Dat gy me, als Vrouw, uw hand ook met uw hart zoudt geven,
    Dit zwoertge zelfs by Hem, die ieders ziel doorgrondt,
(65) ’k bezweek (hier doet myn schaamt my ’t bloed naar ’t aanzicht stygen)
    ’k bezweek voor uw gevlei, uwe eeden, uwen dwang
Wie zou toch op een maagd de zege niet verkrygen,
    Die zoo veel wapens voert tot haren ondergang?
Ach! hadt my schaamte en schrik, eer gy me schondt, doen sneven,
    (70) Of, snoode, hadt uw ziekte uw’ levensloop bepaald:
Van hoe veel schande en leeds hadt my myn dood ontheven!
    Hoe groot eene ontrouw waar met U in ’t graf gedaald!
Ach, liefde, en eer, en trouw moet weinig by u wegen;
    Daar gy zoo licht en liefde, en eer, en trouw vergeet!
(75) De sponde was nog warm van ’t schandlyk minneplegen,
    En straks verzaakt ge uw min, en de eeden, die gy deedt,
Te weinig was ’t U, schelm, myn zuiverheid te schenden;
    Te weinig, dat ge my tot schande en oneer bragt:
En ’t boeten van uw lust, moest gy me van U zenden;
    (80) En hoopen schimp op schande, en hoon op vrouwenkragt!
Dat wreed bevel kon dan dien eigen mond ontglippen,
    Die my, zoo korts geleên, de teêrste kussen gaf!
Die woorden vloeiden dan (wat valsheid!) van die lippen,
    Waar meê gy zwoert, my zelfs te minnen tot in ’t graf!
(85) Ik kon, rampzaalge, ik kon myne ooren naauw gelooven.
    Niet denken (’k had zoo vals, zoo boos U niet beschouwd)
Dat ge in uw hart zoo ver de menschlykheid zoudt dooven;
    Haar, die gy schelms onteerde, ook wreed verstooten zoudt.
’t Was al te waar! Helaas, ’k doe U myn klagten hooren;
    (90) ’k Omhels uw knieën zelfs, ’k had nooit my zoo verneêrd.
Maar alles vruchteloos, gy stopt voor my uw ooren,
    En stoot my van U af, daar my myn rouw verteert.
Ik toefde, (of kon myn hart myn vonnis onderschryven?)
    ’k Toefde, of gy me ook terug zoudt roepen, nog een wyl.
(95) Gy laste een slegten slaaf, my van U uit te dryven.
    Die last, zoo smaadlyk, werdt gehoorzaamd in der yl.
Dit, dit ontbrak dan nog aan Thamars ongelukken!
    Myn heilloos lot hadt my geen leeds genoeg verwekt!
Dit moest dan* ’t laatste yn van zoo veel gruwelstukken,
    (100) Waar meê ge Uw Zusters eer, uw’ eigen naam bevlekt!
’k Stond, daar ik dus op eens myn hoop ter neêr zag ploffen,
    (’t Begeeft ons alles toch, wen ons de hoop begeeft.)
Als een die, onverwagt door ’t bliksemvuur getrofen,
    Nog leeft, maar zelf zich niet bewust is, dat hy leeft.
(105) De traanen hadden ’t oog, de spraak den mond begeven;
    Myn ziel gevoelde niet door overmaat van smart.
De droefheid deedt in ’t eind myn zinnen weêr herleven,
    En gaf op nieuw gevoel, en werking aan myn hart!
Toen mogt ik aan myn klagt den ruimen teugel vieren.
    (110) ’k Strooi stof en assche op ’t hoofd, ten blyk van myn verdriet,
Ik scheur ’t veelverwig kleed, (waartoe zou ’t meer my sieren?)
    Myn handen spaarden zelfs myn borst en wangen niet.
Vergeefsch tracht Absalom (moest ik hem dus ontmoeten!
    Moest hy in zulken staat zyn lieve Zuster zien!)
(115) Myn leed door vriendlykheid, door goed onthaal te boeten:
    ’k Zoek hem, ’k zoek elks gezigt, ja, ’k zoek my zelv’ te ontvliên.
Wat schepse1 zal voortaan myn byzyn nu gehengen?
    ’k Zie my van elk versmaad in myn rampzalig lot.
Waarheen, helaas, waarheen zal ik myn schande brengen?
    (120) ’k Ben gansch Jeruzalem, gansch Israël ten spot.
Alleen myn dood kan my van zoo veel leeds genezen.
    En ach, wie weet, wie weet, hoe ver myn wanhoop gaat!
En zou uw hart zoo hard, zoo vreemd van meêly, wezen,
    Dat gy niet weenen zoudt, als gy myn dood verstaat!
(125) Myn dood! nee laat my eer uw medely verwerven.
    ’k Zal weer gelukkig zyn, wanneer ge ’t my vergunt.
En waarom zou in smart, de droeve Thamar sterven,
    Daar gy op eens haar druk in vreugd verkeeren kunt.
Ach! geef nog eens gehoor aan myn benaauwde klagten.
    (130) ’k Bezweer u by dat zoet, dat ge in myn’ arm genoot;
By uw gevaar; (wie weet, wat leed U staat te wagten!)
    By mijn verdriet helaas, dat uit uw liefde sproot.
Indien uw boezem ooit voor my in liefde brandde,
    (En dit, dit hebt ge my met eigen mond gezegd)
(135) Stel, Amnon, stel dan perk aan myn verdriet en schande,
    En laat my de uwe zyn door wettelyken echt.


Continue