De qua grieten. 1644.
Uitgegeven door EDITEUR
Red. dr. A.J.E. Harmsen, Universiteit Leiden.
Ceneton10787 - UBGent
In deze uitgave zijn evidente zetfouten gecorrigeerd en gemarkeerd met een asterisk.

Dit is een onderdeel van de Ceneton Groeipagina. Van dit toneelstuk moeten nog alle pagina’s gedaan worden.

Continue

KLUCHT,

Van de

QUA GRIETEN.

Op de Regel:

De beste Griet diemen ter wereldt vant,
Was die den Duyvel op 't kussen bant.

—— —— Quod Fortunatum isti putant
Vxorem nunquam habui.


Gespeelt in de Amsterdamsche Schouburg, 1644.

[Vignet: In Liefd' Bloeyende.]
________________________________

t' AMSTERDAM, Gedruckt by Nicolaes van Ravesteyn.
_________________________________________________
Voor Dirck Cornelisz Hout-haeck, Boeckverkoper op de Nieuwe-zijds
Kolck, in 't Bourgoens Kruys, Anno 1644.




[fol. A1v]

Aen den Leser.

DEse Boert (die van sommige gelooft wort ernst te zijn) hadde ick nooyt gedacht door den druck gemeen te maken; ten ware ick meermalen van eenighe mijner Vrienden daer toe ware versocht, jae ghenoeghsaem gedwongen geweest. Ick hebbe dan (boewel feernoodej moeten belie ven, die gene, die my door verfcheyden weldaden hadden verplicht, haer dat, en meerder verfoeck toe te ftaen ; wat infichten fy, om dit foo ernftigh te begeeren,gehadt hebben, wect ick niet : Mogelijck fchuy lender Grieten onder haer geflacht, die fy dit als een voorbeeldt willen vertoonen. Exemplen, leytmen, leeren wel, en hy fpiegelt fich facht,die fich aen een ander Ipiegelt. Kan dan defe my ne Griet eenige deught aen de hare doen, foo berout bet my niet mijn pen in *t werckgheftelt te hebben ” doch ick heb daer weynich moettoe, dewijleickderquadeGrieten quaetheyt by de proef ken. Evenwel dit fie ick'er in, dat door veel toelatinghe de vrouwf _1_ volle heerschappye aennemen. Jan Goet-bloet (die vry veel mackersheeft) buyght in 't begin,en wort tot het eynde toeonder-druckt. De Notaris die fich tegens den eerften aenval ftelt, wort, en blijft meefter. Diilum Sapieatifat. Vraegbtmen wat my tot de’e klucht te fchrijven bewogen heeftjick fegge de warmen haert, en de koude lucht tot wandclen onbequaem, 't geene (tot mijn hertelijck wefen) mijn eenige tijdt-pa’Teringe moet fijn. Sijnde dan ghenootfaeckt in buys te blijven, hebbe gedacht dat het beter wasledigh te fijn, dan niemendal te doenÇ Vaert wel.

¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤In Am§erdam, den 20 Meert,
¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤des Iaers 1644.
____________________________________________________

Spreeckende Persoonen.

Jan Goet-bloet. Griet Melis, sijn Huys-vrouw. Griet Jans, haar beyder Dochter. Ael, de Dienst-maeght. Mr. Abraham, een Notaris, Vryer van Griet Ians. Simon van Byster-velt & Dirck de Beer } twee Mackers. Trijn Floris, een Buur-wijf.



[fol. A2r]

KLUCHT,

Van de

QUA GRIETEN.

Jan Goet-bloedt uyt.
Soo langh als een mensch hier leeft, is 't nimmermeer te deghen:
Is 't datje noch vryer bent, je bent stracks om een Vrijster verlegen.
En sie j'er dan een die je aen staet, je wenster mee te sijn ghetrout,
En naulijcks is me gehylickt, of de pant is in 't hayr, en de na
0ghel het hooft klout.
(5) Om dat te bewijsen en hoef ick niet veel boecken,
Noch ouwe Philosophen, die der veel van schrijven, door te soecken ;
'k Sel maer mijn oogen eens heen en weer over de Schouburgh slaen.
'k Wed ick 'er daer gheen kleyn partijtje sel sien staen
Die mijn segghen niet vreemt vinden, en als se t'huys komen,
10 Wel gewaer worden, soose maer wijven hebben, dat me woorden
niet en zijn dromen.
Dus mach ick wel segghen dat niemant vernoeght met sijn staet is,
Want een Vryer sal meenen dat Bonder Vrou te leven quaet is,
En die der een heeft, sal 't reeckenen voor plagen,
En bidden den Hemel, dat by van die Hel mach sijn ontslagen:
15 Ghelijck ick nu doe, die nu al ('t geen mijn wel rouwt)
Over de vijf-en-twintigh jaeren tot Buyck-sloot ben ghetrouwt ;
En sedert de eerste maent, met mijn Wijf niet gherust heb ken
nen leven,
En ick mach op mijn vromigheyt wel verklaren, dat ick haer tot
kijven noyt reden heb ghegeven,
Ghelijck sommighe wel doen, die niet een haestigh woort
20 Van heur Vroutjes verstaen en kennen, of sijn stracks mee verstoort;
En soo komt het dickwils by datter gheen vree in huys is.
Neen, ick ben van die soort niet, als sy kijft ben ick soo bevreest
als veur de Kat de Muys is.
En daerom gheloof ick wel gaetse al wat prover te werck, (kerck,
G-antsch lichters, wasser alsoo wel tot ontrouwen, als tot trouwen een
1) Uit : Klueht Vande Qua Grieten. Op de Regel: De beste Griet die-
men ter werelt vant, Was die den Duyvel op 't kussen bant. — Quod Fortunatum isti putant Uxorem nunquam habui. Gespeelt in de Amsterdaimsche
Schouwburgh, 1644. [Vignet: Bijenkorf, In Liefd' Bloeyende.] t'Amsterdam,
Gedruckt by Nicolaes van Ravesteyn. Voor Dirck Cornelisz. Houthaeck,
Boeckrerkoper op de Nieuwe-Zijds Kolek, in 't Boergoens Kruys, Anno 1644.

211 32.
25 Ick lieper stracks nae toe, en ick gheloof, 'k sou wel ghevolgh krijgen,
Die om de eerste daer te sijn, souden loopen datje nae haer aem hijgen,
En 't is niet vreemt oock, want om de waerheyt te segghen,
Daer is geen swaerder straf als by een quaet wijf t'huys te legghen.
't Is arger ofje beseten waer, want de droes raeckje met vasten en
bidden wel weer quijt,
30 Maer soo een duyvelin moetje eeuwig behouwen tot dat jou de
loot slijt.
Daerom sou ickje raen, ghy die nosh onghetrout deur brenght
jou leven,
Datje jou selven niet soo lichtelijck tot dien staet gaet begeven.
Of draeght van te vooren sorgh datje jou Vrysters aert kent,
En soo die goet is, soo denckt dan vry datje bewaert bent,
35 Maer om daer kennisse van te krijghen, isser meer als mensche
wijsheydt van noode,
Want de werelt is vol bedrock, vol aenslagen, en snoode
Practijcken. Wat waenje dat een Vryster, die een quaet hooft het,
Wanneerse ghevrijt wort, dat blijcken laet? neen, ghelooft het
Nimmermeer, wantse sijn to gheveynst, (terstont niet en peynst,
40 En schoon datj'er een vindt, die in alle manieren beleeft is, daerom
Datje de beleeftheyt, en goetheyt, solver hebt gekreghen:
Laet jou haer minnelijcke aenlockselen niet beweghen;
De schijn bedrieght, daer ken ickje van getuyghen:
Want toen ick mijn vrouw vrijde, wistse haer soo te buyghen,
45 En mijn met sulcken aenminnigheyt te bejegenen, dat ick seyde dat
ick 't niet waert was,
Maer toense acht daghen mijn wijf was gheweest, betoondense heur
ouden aert ras,
Diese voor mijn verburghen had. En onse dochter Grietje, die nae
heur moer hiet,
(Want op dat j'et weten meucht, Vrienden, mijn wijf hiet Griet.)
Die sel heur Moertjes voetstappen wel nae volgen.
50 Alsse by ons sonder vreemt gheselschap is, heeftse wel drolge
En vreemde sinnen, maer als haar Vryer de Notaris, baer is,)
(Die wel soo gauw is als sommige Avekaten, 't geen yeder open-
By heur komt; soo weets'er met sulcken beleeftheyt voor to doen,
Datse yemant deur heur gratieuse minnelijckheyt wel mal sou broen.
55 Ick bedroefme menighmael van harten, dat ick moot sien
Dats'er soo wel to dragon weet, en dats'er meent niet ion.
En wat sel ick doen, 't is me kint, sel ick haer Vryer voor-dragen
Datse een quaet hooft het, en onverdraghelijcke vlagen?
14*

32. 212
Het hoorde wel soo, maer dan raeckten ickse nimmermeer quijt;
60 En ick wou dat ick 'er van verlost was, want se helpt de moer altijdt
Tegen mijn ophitsen; en teghen die alleen heb ick 'et te quaet.
Daerom duncktme de alderbeste raedt,
Dat ick den Notaris zijn versoeck toe wil stemmen:
Want ick heb gehoort dat die luy een quaet wijf wel kennen temmen ;
65 't Is trouwens oock nae datse wel sijn gheleert. (overheert.
't Gebeurt antlers d'Avekaten selver wel datse van der wijfs worde
Ick laet dan de Notarissen staen die nerghens nae soo verstandigh sijn,
Dat kenje allegaer wel dencken, wantse kennen gheen Latijn
Dan een woort Chien twaelf, en dat lappense in een asem t'effens uyt,
70 Daer 'er d'Avekaten wel hondert spreecken, eer heur reden sluyt.
Soo ken men dan wel Bien dat by d'Avekaten meer wijsheyt moet we-
Dan trouwens d'aensoecker van mijn kint is oock wel belesen. (sen.
Daerom heb ick 'er goe moet toe, en ick wil hem mijn dochter toestaen ,
Vermits ick al te veel in huys heb aen twee quaen. Binnen.
Griet Melis. Griet Jans. Ael, de Dienst-meydt, vast de vaten,
singht daer onder, en laet een Schuttel aen sticken vallen.
75 GR. M. Wat breeckje daer Ael? AEL. Niemendal Vrouw. Och! datse
nou niet komt eer ick de sticken wegh smijt.
GR. M. Ick hoor daer nochtans wat vallen. AEL. 't Is niet een mijt.
GR. M. Jou handeloose vel als je bent, al weer een moye Betiel
an sticken.
AEL. Vrouw, 't is mijn schult niet, de Schuttel was ghescheurt, en
toen ickse opnam vielen de bricken,
En dit stick bleef in men hant. GRIET M. Wat of je ons wijs maeckt,
80 Daer breecken soo geen schuttels als mense effen an raeckt.
Jou reuckeloosheyt heeftse met kracht an sticken gestooten;
Dit's al de seste sint datje hier gheweunt hebt, meenje dat het me
niet heeft verdrooten?
Sijt wel verseeckert dat ick het aen je huur korten sel.
Schaemje jou niet, soo de vaten te wassen, jou vuyle morsebel?
85 Flucx langh mijn de vaetdoeck, en gaet uyt me gesicht, (bed licht:
Jou vodde daerje bent, je bent te luy datje jou gat 's ochtens uyt het
En alsje dan op staet, soo doeje jou dingen niet half ter degen.
Laet de besem staen, onse Grietje sel de vloer wel vegen.
GR. J. Ja dat sel ick wel doen, spoeyje maer hier van daen.
90 Wy hebben jou kladden in 't eerst al moe gheweest. AEL. Je soutme dan hebben laten gaen.
Gil. M. Durfje noch spreecken jou eerloose meer?

213 32.
Bruyt hier van daen, packje Doos, en haelt die weer (niet sien.
Van boven. Vertreckt uyt mijn buys, ick wilje onder mijn oogen
AEL. Dat hoefje geen tweemaal te seggen, ick dien liever niet, als
dat ick soo dien.
95 GR. M. Jou varcken wat seghje daer? AEL. Niet, ick gae binnen.
TerwijI de meld naar boven is, zegt Griet Melis tot hare dochter dat zij
niet van plan is zoo'n »puyekje een spelt aen huur te geven. ,) Ael komt
met haar doos beneden en vraagt hare meesteres die te doorzoeken en ontvangt ongevraagd den raad ergens op eene kamer te gaan zitten en zoo
gemakkelijk den kost te verdienen.
AEL. Ja wel, ick mach den dach wel vervloecken,
Dat ick eerst men beenen heb geset in je huys:
Wat komt me hier over? wat wort me hier een kruys
Aengedaen. Sou ick me als een Hoer laten gebruyken?
100 Ick was liever doodt als dat ick trock aen die lijn.
Als hare meesteres van dit onderwerp nog niet afstapt, zegt de eerlijke
meid :
Al genoegh daer van,
Je behoeft geen sorgh voor mijn eer to dragen. Nou als ick gaen
sel, moetje mijn huur geven.
GR. M. Siet dit onbeschaemde beast, wel hebje van al je leven!
Ick sou jou gelt geven? jae de droes op je vleys:
105 Hebje 't hart datje dat noch eens seght, of denckt het een rays.
AEL. Wel waarom? en mach ick om mijn huur niet spreecken?
GR. M. Jou schijtkous, om dat je 't niet verdient en hebt, ick sel
jou de neck breken,
Soo je jou niet van bier en packt. Waar hebje dat stick Damast
gescholen,
Dat in de Sael lagh? AEL. Ick weet van 't Damast Diet. GR. M. Jou
varcken, je hebt het gestolen;
110 Ick wil weten waer 't gebleven is, geeft het weer, of ick sal na de
waersegger gaen.
AEL. En ick nae de Schout, om over jou te klaghen. GR. M. Gaet
AEL. Help, help, moort, moort. (klaeght horn dat oock aen.
Jan Goet-bloet, op dit geschreeuw uyt.
JAN G. Wel Grietje, wat isser weer geschiet van Aeltje?
GR. M. Je meughtse wel Aeltje noemen, 't is een lief staeltjen.
115 JAN G. Wel Ael, hoe hebje 'et dus verkurven met me wijf. (niet stijf,
AEL. Miester ick sou de vaten wasschen, en ick nam de Schuttels op,

32. 214
Maer soo sacht als ick kost; en de een was gescheurt,
En mit ick die aenraeck, soo breeckt hy, en 't stuk bleef in men
handt als dat wel meer beurt,
En daerom jaeght vrouw mijn ten huys uyt, en wil me niet een
duyt van men huur geven.
120 GR. M. Neen ick en wilt niet doen. JAN G. Heeftse oock sekers anders niet bedreven?
Soo dunckt het me onredelijck dat de meydt sel vertrecken.
GR. M. Jan gat, wat hebje jou Baer mee te moeyen, hout jy jou
harsebecken,
Ick weet wel hoe ick met de meysjens levee sel, hout jy jou mont,
Of het wordt stracks mee jou beurt, wat bruytme desen hunt.
125 GB. J. Wel Vader je kent oock wel in huys gaen, en laten Moeder betijen.
JAN G. Dat ick een woortjen ten besten spreeck meughje dat niet
Dit is van dit half jaer al onse vierde Meydt, (lijen?
Soo dese oock wegh gaet. Meenje datter de buert niemendal van seyt?
Onse eer hangkt'er an. 't Schijnt of we geen meysjens houwen kennen.
130 Wy moeten veur de werelt betoonen dat we eerlijke huyshoudende
Ick bidje op alle vruntschap en doet het niet. (luyden bennen.
GR. M. Hons-klingh, swijght stil, ick wil meester van mijn huys we
sen, en slachten Barents Griet,
Die in een hallef jaer wel thien meysjens bet ghelost.
Souden die varckens mijn sin niet doen? waer veur hebbense de kost,
135 En loon? Neen beget, nae mijn pijpen sullense springen ;
Ick wil jou morsvarcken nosh anders doen singen,
Of spoeytme van de deur, eer ick je 'er met de besem van daen smijt.
JAN G. Ey Grietje, om mijnent wil, neemter weer in. GR. M. Ofje
pijpt dan ofje schijt,
Het sel Loch niet wesen; daerom jou rust hout, (rabout.
140 Of ick bruy jou de deur oock stracks veur de kop, wat queltme desen
De Moer en Dochter gaen binnen, en sinijten de deur toe,
Ael gaet wech.
Mr. Abraham, notaris, heeft zijne liefde verklaard aan Griet Jans en van
haar het jawoord gekregen, zij heeft het juist hare ouders meegedeeld.
JAN G. Grietje, dewijlje van sin bent Mr. Abraham te trouwen ;
Soo moet ick jou, als een Vader, deuce les voor-houwen.
Voor eerst, draeght sorgh datje jou man hertelijck bemint,
Hem vriendelijek bejegent, en gehoorsaem sint;
145 En in alle minnelijckheyt nae komt zijn begeeren:

215 32.
Het is een deught van een vrouw datse haer man weet te eeren.
De vrouw moet altijt de minste wesen, dit is een les die ons den
Hemel gaf,
En die haer boven haer man verheft, die genaeckt voor seker straf.
Zijt dan u man onderdanigh, op dat me alles goeds van je mach ge
1 50 GR. M. Sel jy mijn dochter leeren onder de man te buygen? (tuygen.
By get dat seise niet doen, soose anders mijn kint wil zijn.
Hoorje wel Grietje, vooght jy de voetstappen na van mijn,
En leert hem by tijds na jou sin leven.
Kijft hy een reys, daer leyt niet aen bedreven ; (hem in't gesicht,
155 Raes jy dan noch eens so seer. En dreyght hy te slaen, so vlieght
Maeckt datje altijdt in de voorhael bent, maer weest soo geck niet
datje swicht.
GR. J. Moeder ick versekerje dat ick jou wil sel volbringen.
Ick liet me liever hangen, als dat ick me van een man sou laten
Ick wil hem oock in 't begin niemendal toestaen, (dwingen.
160 Anders sou hy wel meenen dat het altijdt soo behoort te gaen.
Maer in den eersten aenvangh sel ick hem soo bejegenen, (genen.
Dat hy wel sien sel dat ick Griet hiet, al sou by me met de nicker se-
Sou ick geen vooght over mijn man sijn? dat sou de duyvel doen,
Onder deuse armen moet hy deur, al was hy noch soo koen.
165 GR. M. Soo kijnt, daer verheugh ick mijn in, en 't selme wel ses jaer
levens baten.
Je waert niet waerd datje van me ghebooren waert, sou je jou laten
Van een man overheerschen. JAN G. Soo, stijft heur in 't quaet.
GR. M. Dat jou de duyvel hael, steurje alweer onse praet? (den.
Je selt jou mont snoeren, of ick ... GR. J. Stil moeder, houtje han
170 Daer komt mijn Vryer. Wel waer koom jy van daen? NOT. Ick koom
Dam; met meeninge, u mijn pert te komen begroeten ; (van den
En met een u ouders (die ick sie dat my daer ontmoeten)
Om haer verlof te versoecken, dat ons hylick mach voortgaen ;
Want van u vertrouw ick, je selt noch jou woort staen? (trede.
175 GR. J. Soo doe ick. NOTAR. Met u verlof dan, dat ick nae haer toe
JAN G. Wel Mr. Abraham, wat jaeght jou hier? NOTAR. Maer een belle
Die ick aen jou te doen heb. De goetaerdige sinnen
Van u Dochter hebben my getrocken om haer te minnen;
En dewijl ick eenige tijdt mijn genegentheyt haer heb verklaert,
180 Soo ben ick soo veer gekomen, datse aen my oock de hare heeft ge-
Nu is mijn ootmoedigh versoeck, dat ghy toelaet, (openbaert.
Dat wy met malkanderen meugen treden in den Echten-staet.
JAN G. Onse dochter heeft u versoeck ons aengedragen,

32. 216
En nae dat wy met rijpen raet de saeck hebben overge-slagen,
185 En u beyder genegentheyt bespeurt, soo zijn wy niet van sin
Jou tegen te wesen, noch om te stooten u min:
Maer zijn wel genegen jou tot een Schoon-zoon t'ontfangen.
NOTAR. Aen my en suit ghy anders niet sien, als dat ghy aen een Soon
En u mijn siel, sel ick een gedienstigh man zijn: (soud verlangen.
190 't Heeft u gelieft to eyndigen mijn pijn,
En mijn harte kan nu sijn volkomen vergenoeginge vinden.
GR. J. Van my en heeft oock niet anders to verwachten mijn berninde.
Ick sel soo veel mijn vermogen is, met hart en gemoet trachten
If ten dienst to sijn, en op u beveelen wachten,
195 Gelijck een deughtsame en gehoorsame vrouw betaemt.
JAN G. Heer watte woorden ! of se heur niet en schaemt
Soo valsch van hart to zijn? GR. M. Ick wenschje veel gelucks mijn
Den Hemel segene u staet, en laet u noyt yets hinderen. (kinderen,
Symon van Byster-velt en Dirck de Beer, twee goeie vrinden, hebben
elkaar het een en ander opgehaald van kijflustige en heerschzuchtige vrouwen en ze staan nog to keuvelen, als Dirk zegt:
Maer siet, wie komt gin der aen-gestreven?
200 SYM. Soo my de kennisse niet heeft begeven,
Soo is het Mr. Abraham, de nieu-getrouwde man.
DIRK. Koom; laten wy hem gaen wenschen geluck, en spreecken an.
SYN. Bonjour mon mestre, veel gelucks; hoe kan u desen staet al be-
NOTAR. Heel wel; 't is noch to vroegh om to klagen. (hagen?
205 DIRK. Den Hemel is u wel gunstigh geweest, met u soo een Perel 1)
te vergunnen.
Ick wensch u al 't geluck, dat men yemant sou wenschen kunnen.
NOTAR. Ick bedanckje. Ick ben met mijn deel seer wel to vreen.
Mesjeurs eens ververst, en besiet mijn wijfjen eens, laet ons na mij-
Kom in Mesjeurs. Ick bidje blijft daer niet buyten. (nent treen.
Griet Jans al kyvende:
210 Waer wilje daer heen? ick wil niet hebben dat je de Kamer selt op-
Wat gebruy sel hier wesen, sel je mijn Nuys vuyl maecken ? (sluyten
NOTAR. Liefste, dese luy hebben mijn van eenighe saecken
Te spreecken : en daer soude ick garen me binnen gaen. (staen.
GR. J. Je meught dat in 't veur-huys doen, ick wilder niet toe ver
1) Op eene andere plaats, waar de schrijver ook dit woord gebruikt in be-
trekking tot Griet, teekent hij er bij aan : Een Perel wert in 't Latijn genoemt Margareta.

217 32.
215 NOTAR. 't Schijnt vrunden de kamer is effen schoon ghemaeckt,
en d'Amsterdamsche vrouwtjes sijn wat sindelijck;
Wy mogen hier neer stoten: men kan u hier soo mindelijck,
Als in een kamer ontfangen. Liefste, laet de meyd eens tappen.
GR. J. Het mach 'er niet beuren. NOTAR. Soo doe jy 't dan eens. GR. J.
Ick wou je liever op je huyt lappen.
Wat bruytme dese geck, wilje me ghebruycken voor je meydt?
220 NOTAR. Neen ick hartje. Maer om dat je flusjes seyt
Dat de maeght verlet was, heb ickj'er vriendlijck toe versocht.
Ick selt selver wel gaen doen. DIRK en SYM. 't Is niet noodigh.
GR. J. Dat j'et oock eens docht.
Waer heen daer? de kelder is toegesloten. (de deur stoten.
NOTAR. Langhme dan de sleutel. Ga. J. Ick wou jou liever buyten
225 Hebje malkanderen te spreecken, soo doet het, maer ick wil geen
NOTAR. Hoe heb ick het met je? sel je me gebien (ghedrinck sien.
Wat ick doen sel. 'k Wil getapt hebben. Ben ick geen vooght?
GR. J. Hout je backhuys.
Jy vooght? jy vooght? jae daer de turf leyt, of in 't kackhuys.
Kinderen kijckt eens uyt wie dat mijn hier meent te dwingen.
280 Laet ick eens onder je hoet sien: ja Heer, watte dingen
Is mostert: ey siet bier mijn vooght. NOTAR. Wel Grietje, hoe hebben wy t'samen?
En wouje jou niet voor mijn, je soudje ten minsten voor dese luy
Het is onfatsoenelijck, zijn man een dronck te weygeren. (schamen.
GR. J. Je selter doch niet toe komen, al sou alles t'onderste boven
235 Meenje mijn yets te doen het gheen ick niet en wil? (steygeren.
Je selter niet aen raecken, al waerje met je thienen, dus houtje maer
NOTAR. Wel, soo sel iek het slot gaen in stucken smijten. (stil.
GR. J. Jou hontsfot, waer loopje been? dat jou de duyvel hael, hey.
Griet Melis uyt.
GR. M. Wat letje te krijten?
GR. J. De rekel komt hier met zijn droncke vellen in,
240 En loopt nae de kelder, om wijn te tappen, tegen mijn sin.
GR. M. Wel kost j'er niet opslaen? benje geck dat j'et verdraeght.
Ly j'et eens soo selje altijdt soo worden gheplaeght. (bewaren.
DIRK. Wat Helle-veegh is dat, onse lieven Heer wil me voor een wijf
SYM. Ick sou dat niet verdragen hebben, maer ick souse slepen by
de haren
245 Langhs het huys. En doet by 't niet, by seller zijn Leven geen
deegh van sien.

32. 218
DIRK. 't Is seker noch wat te vroegh, om mekaer soo goen dagh te bien.
Daer komt hy, ick loop wegh. Dirck en Symon binnen.
NOTAR. Waer is mijn gheselschap daer ghebleven?
GR. J. Weet ick'er van? NOTAR. Die hebje daer wegh gekeven.
250 GR. J. Jou sakereelsen Hel-hondt, selje in de kelder gaen als ick het
Soo je dat hart eens weer hebt, sie daer, ick sweer, (niet en begeer?
Van dese vuysten sel je proeven. NOTAR. Wel Grietje, hoe heb ick
Wat letje? tot wat eynde maeckje dit ghetier? (het hier?
GR. J. Om datje tegen mijn sin doet. Durfje dat noch vragen!
255 Soo 't weer gheschiet, geef ickje niet de bast vol slagen,
Soo wil ick een Hoer wesen. NOTAR. Wel moeder, lijdt ghy dat u kindt,
Haer man, in u bysijn, soo bejegent? GR. M. Bruyt aen de windt,
Of aen de galgh, daer je hoort. Sel je yetwes tegen mijn dochters
NOTAR. Dese twee sellen mekaer noch dol broen. (sin doen?
260 Ick bender hier ellendigh aen vast. Hoort moeder, en jy wijf;
Indienje met dese parten voort gaet, en dit ghekijf
Niet achterlaet, als 'er volck in huys koomt, (me schroomt.
Soo sel ick 'er een ander manier op setten, en maecken datje voor
Dese mael, om dat het de eerste is, sie ick het noch deur de vingeren,
265 Maer soo 't weer beurt, soo sel ick je soo elements om de ooren
slingeren,
Dat het jou heugen sel. GR. J. Dan mostje soo doen; wat bruytme
Selje me dreygen? daer isser noch een voor de beck, (dese geck.
Jou duyvel as je bent. Je bent geluckigh dat ickje 't gesicht niet
uyt ruck,
Sel jy me dreygen te slaen? ick krijgh stracks wel een ander nuck,
270 En trapje terstond onder mijn voeten,
Datje bloedt spoeght. Ick sel jou pisdief wel antlers groeten,
Sooje mijn weer dreyght.
Jan Goet-bloet, uyt.
JAN G. Maer Grietje, laet dit kijven
En bulderen, is het meugelijck, doch achter blijven.
Wat meughen de buren dencken? GR. J. Schijt buren, selme die
rekel dreyghen te slaen?
275 GR. M. Houdt jy de snater, of je raeckter stracks oock aen.
GR. J. Wat heb jy je daer in te steecken? ken jy niet swijgen? gans
JAN G. Voedt kinderen op, voedt op jonge honden, (wonden.
Daer hebje noch quispelstaerten of. Kijnt, weetje wel dat het is
jou man?
GR. J. Wel laet het me man wesen, daer heb ick den bruy van.

219 32.
280 Ick schijt in soo een man. Laet die schelm eens weer beginnen.
GR. M. Koom, laet die fielten daer slaen, en gaen wy binnen.
Bey de Grieten binnen, en smijten de deur toe.
NOTAR. Hy isser wel ellendigh an die arm is, en niet en heeft om
of te leven.
Noch ellendigher, die den Hemel sieckte, en ghedurighe ghebreckelijckheydt heeft ghegeven.
Maer de ellendighste, en swaerste hart-pijn,
285 Lijden die geen, die met een quaet wijf altijdt gheplaeght zijn.
JAN G. Seun, daer hebje gelijck in. Want die arm sijn kennen
noch haer Fortuyn soecken,
't Sy door 't wercken, of met den degen, of deur de boecken.
Daer is noch altijdt gets, daer men de armoe me kan weeren:
Maer een vrouw, die je ghetrout hebt, kenje nimmer wegh keeren,
290 Al wast de duyvel selfs. NOTAR. En nochtans moet ick 'er mijn van
ontslaen.
Want dus hugs te houwen en dient niet. JAN G. Wat, wilje dan van
NOTAR. Ja, duysentmael liever, als soo te leven. (heur gaen?
JAN G. En doet dat niet, want men sel jou soo wel als haer schult
geven.
Het sel stracks wesen, daer 'er twee kijven, hebbense alle-bey on295 Het sel wel beteren, toef noch wat, eer je neemt de wijck. (gelijck.
NOTAR. Had ick'er sulcken quae kop in vermoedt, ick hadse noyt
versocht.
JAN G. Had jou 't verstant niet blint gheweest, dat hadje wel ghe-
Toen je de moer kost. Heb je noyt hooren seggen, (docht,
Dat Uylen haer leven geen Pauwen eyren leggen.
300 NOTAR. Jy soud sorgh gedragen hebben datse wat beter was opge-
Dat was jou plicht, en die dat niet en doet, (voedt:
Die is niet waerdigh dat by den naem van een Vader draghe.
Wat raet nou, om haer of te leeren die vlagen?
Sel ick 'er op slaen, en passen met een eynd houts wat te raecken?
305 Neen, ick ho-u. van 't wijve-smijten niet. En oock soo mocht ick het
noch ergher maecken,
Gelijck lest een dee, die met slaen veel docht uyt te rechten;
Als oock geschiede : want in 't eerst kevense maer, en nu doense
niet dan vechten.
Die wegh wil ick niet in. Ick heb me wel wijs laten maecken,
Dat der kinderen herssenen seer ontstelt worden door het veel wae
310 Wanneerse in haer jeught niet ghenoegh worden ghewieght , (cken :

32. 220
U dochter, gheloof ick, heeft daer me ghebreck van: ick bidje
niet lieght.
Heb j'er in haer jeught, in de wiegh, niet dickmaels hooren krijten?
JAN G. Ja, wel soo hart, dat, hadse verstant gehadt, men souse
doodt smijten.
NOTAR. Wel, soo heb ick een recht middel gevonden, om haer te
breecken dien kop.
315 Blijft hier een weynigh staen, tot dat ick bier naest aenklop.
Tryn Floris, uyt.
TRIJN. Wel Buur-man, wat jaeght jou hier? NOTAR. Dat sou je in
seven jaer niet vermoeden.
Ick bidje, neemt mijn vryigheyt ten goeden,
Ick koom hier eens nae je wiegh sien,
Jy ghebruycktse doch niet, en ick hadse garen een oogenblick te lien.
320 TRIJN. Ick geloof niet datje vrou alree is bevallen, datje daerom
komt swermen?
NOTAR. Neen, 't is noch soo na niet. TRIJN. Me docht ickse flus
hoorde kermen.
NOTAR. Ick segger kermen tegen. Ey lieve help me voort. (woordt.
TRIJN. Daer is de wiegh. Hebje yets meer van doen? 't kostje maer een
NOTAR. Ick bedanckje. JAN G. Wel hey, wat wilje met de wiegh be
325 NOTAR. Laet mijn begaen, dat sel je stracks wel bevinnen. ginnen?
Daer sel ick jou dochter in wiegen, 't geen jy versuymt hebt in
heur jonge tijdt.
Soo haestse voor den dagh komt, ick haer hier in smijt.
Griet Jans, uyt.
GR. J. Wel swijns kop, hoe vaerje, lustje noch wat van mijn handen?
Hy dreyght haer.
Dreyghje me weer? nou sel ickje by get antlers aenranden.
330 NOTAR. Dat waren de koten die ick socht. Nou sel ickje dien kop dwin-
Hier in de wiegh als een kindt, en luystert nae mijn singen. (gen.
Soo selmen die boose wyven temmen, ja, ja, ja,
Al souwense in heur tranen sivemmen, fa, la, la.
GR. J. Seght jou geweldenaer als je bent, wat hebje bier me voor?
335 NOTAR. Jou oploopende sinnen te stillen. Slaep, dat ickje niet en hoor.
J. Ontbindt me dan, ick sel noyt meer tegen je kijven.
NOTAR. Neen, je moet daer noch wat leggen blijven,

221 32.
Tot datje beleefder spreeckt, en mijn om vergiffenis bidt.
GR. J. Man, dat ick tegens jou misdaen heb, vergeeft me dit;
340 Ick sel me noyt meer tegens jou versetten.
NOTAR. Wel, ick maeckje los, maer je selt voortaen letten,
Mijn in alle billigheyd, gehoorsaem te zijn,
Luysteren niet nae 't oprockenen van je moeder, maer nae mijn.
Je belooft immers datje jou nae mijn sin selt schicken. (sticken.
345 GR. J. Ick had liever dat jou de duyvel haelde, en brack den neck aen
Soo sel ick me nae je sin stellen, en slaenje dien beck plat:
Jou scherluyn, ick selje jou vrouw leeren wiegen. NOTAR. Wat?
Je hebt niet langh ghenoegh in de wiegh ghelegen,
Sie ick wel. Tsa weer an, nu sel ick je wel ter degen
Sussen.
Hy smijt haer weer in de wiegh.
Griet, nae een groot getier gemaeckt te hebben, spreeekt.
-350 GR. J. Jou schelm, jou vagebont, ick segli datje me los laet.
NOTAR. Is 't kindje noch wacker, en 't hoofje noch quaet?
Hy singht.
Wyse: Suye, suye, Seuntje, etc.
Sus, ey sus, mijn Lammetje,
Wilt jou hoofje buygen:
'Te, Sel jou dan een maminetj e ,
355 t' Avondt laten suygen ;
Ey mijn Schaepjen loch wat rust,
Want dan wordje stracles gekust,
Wilter jou toe vuygen.
Wel wat seghje nou? Sel je jou qua parten laten? (je praten
360 GR. J. Jae 'k. NoTAR. Dat hebje flus oock belooft; 'k weet niet of ick
Gelooven mach. GR. J. Ick belooftje als een deughtsame vrouw:
En acht me niet waerdigh jou wijf te wesen, soo ickme woordt
niet en hou.
NOTAR. Ick ontbinje weer. Valt nou op je knien, en seght dat j'et
noyt meer selt beginner.
GR. J. Harts-liefste man, vergeeft het my, ick sel voortaen mijn sin
365 Besteden in 't overdencken waer ickje me behagen kan; (nen
En dewijl ghy mijn Abraham zyt sel ick jou eeren als Sara haer
En mijn oogen sellen voortaen letten op je wencken, (man.
In 't kort: je selt al van mijn hebben, datje van een vrouw soud
dencken.

32, 33. 222
NOTAR. Staet op, en ghelooft dat ick dit uyt mijn sin stel,
370 Ick lief u hartelijck, en ghy kent mijn min wel.
Maeckt dat ghy, als 't behoort, voor mijn komt buygen,
Soo sal ick u oock van mijn ghenegenheyt overvloedigh getuygen.
GR. J. Aen mijn en suit ghy niet anders sien als jou lust.
NOTAR. Wel, hier op wordt ghy weer aengenomen en ghekust.
375 JAN G. Ick wil beget mijn wijf oock gaen wiegen. (bedriegen,
NOTAR. Isser yemant onder den hoop, die hem van zijn wijven laet
Of dwingen, en die geen raedt voor haer quaet hooft weet,
Die brenghse by mijn, ick selse helpers voor niet een beet.
Victi, quandoque resurgent.

Continue